Fransız Alfabesi

Fransızcaya başlangıç adımlarından biri harfleri ve adlarını tanımaktır. Harf adları; bir kelimeyi tek tek söylerken (épeler), kısaltmaları okurken ve sözlükte sıralamayı izlerken kullanılır. Bu derste yalnızca harfler ve adları ele alınır; harflerin sesleri ve aksanlı biçimleri kendi konularında işlenir.

Bir harfin adı ile sesi ayrı şeylerdir. Ad sabittir — « b » harfinin adı her zaman be‘dir. Ses ise harfin yanındaki harflere göre değişebilir. Türkçede ad ile ses büyük ölçüde örtüştüğü için bu ayrım başta yabancı gelir; Fransızcada ikisini ayrı tutmak gerekir.

Harfler

Fransız alfabesinde — aksanlı özel biçimler dışında — Latin kökenli 26 harf vardır. Büyük (majuscule) ve küçük (minuscule) biçimleriyle:

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

Harflerin Fransızca adları ve çok yaklaşık Türkçe okunuşları — bunlar ezber desteğidir, telaffuz hedefi değil; E’nin « ö »sü ve R’nin « er »i Fransızca sesleri ancak kabaca anımsatır:

Harf	Adı	Harf	Adı
A	a	N	en
B	be	O	o
C	se	P	pe
D	de	Q	kü
E	ö	R	er
F	ef	S	es
G	je	T	te
H	aş	U	ü
I	i	V	ve
J	ji	W	dublö ve
K	ka	X	iks
L	el	Y	igrek
M	em	Z	zed

Ünlüler ve ünsüzler

Harfler iki gruba ayrılır:

Ünlüler (voyelles): a, e, i, o, u, y — y kelimeye göre bazen ünlü, bazen yarı ünlü değer taşır.
Ünsüzler (consonnes): b, c, d, f, g, h, j, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, w, x, z.

Ünlü harf ile ünlü ses aynı şey değildir: harf birleşimleri (ou, eau) ve okunmayan harfler yüzünden bir ünlü harf her zaman tek bir sese karşılık gelmez. Bu ayrım ileride artikel seçimi ile ulama (liaison) ve kesme (élision) gibi konularda işe yarar; oralarda ünlü sesle ya da sessiz h ile başlayan kelimeler farklı davranır.

Türkçeden farklar

Türkçedeki ç, ş, ı, ğ, ö, ü harfleri bu 26’lık listede yer almaz. ç Fransızcada yazıda kullanılır (ör. garçon) ama alfabede ayrı bir harf sayılmaz; adı « c cédille »’dir (yaklaşık okunuşu: se sediy). ş sesi ise genellikle ch gibi harf birleşimleriyle yazılır.

« H » sessizdir. Bir adı vardır (aş) ama kelime içinde ses olarak okunmaz. Yine de her « h » ulama ve kesme karşısında aynı davranmaz; bu ayrım ulama dersinde işlenir. « W » (dublö ve) ve « K » (ka) çoğunlukla yabancı kökenli kelimelerde görülür.

En sık karışan ikili G ile J‘dir: Türkçede je diye okunan ses Fransızcada « G » harfinin adıdır; Fransızca « J » ise ji okunur.

FR G → « je » · J → « ji »

TR G → « ge » · J → « je »

İki dilde bu iki harfin adları neredeyse yer değiştirir. Fransızcada « je » demek, aslında « G » harfini söylemek demektir.

Harfleri tek tek söylemek (épeler)

Bir kelimenin yazılışını sormak ve harf harf söylemek günlük hayatta sık gerekir (telefon, form, ad-soyad):

Soru: « Comment ça s’écrit ? » — Nasıl yazılıyor?
Yanıt, harfler tek tek adlarıyla söylenerek verilir.

Karışabilecek harfleri ayırmak için Fransızlar çoğu zaman harfi bir örnek kelimeyle pekiştirir: « B comme Bernard » (Bernard’daki B).

Sık yapılan hatalar

Harfleri Türkçe adlarıyla okumak: « C »ye ce, « G »ye ge demek. Doğrusu se ve je‘dir.
G ile J‘yi karıştırmak — en klasik tuzak.
« H »yi sesli sanıp okumaya çalışmak.
« W »ye İngilizcedeki gibi dabılyu demek; Fransızca adı dublö ve‘dir.
“Nasıl yazılıyorsa öyle okunur” beklemek — bu Türkçede geçerlidir, Fransızcada yanıltır.

Söyleyişte ve Yazıda Ulama