# Noktalama

Fransızca noktalama işaretleri: ?, !, ;, : önündeki boşluk kuralı, « » tırnakları, virgül kullanımı ve sayı yazımındaki farklar (3,5 · 10 000).

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/alfabe-ve-ses/noktalama/


**CEFR seviyesi:** A1

Noktalama işaretleri (*la ponctuation*) bir metnin nefes alma ritmini gösterir: nerede durulacağını, sesin nasıl tonlanacağını, hangi öğelerin bir arada okunacağını belirler. Fransızca noktalama, kullanılan işaretler bakımından Türkçeye büyük ölçüde benzer; ama iki önemli farkı vardır: bazı işaretlerin **önüne boşluk** konur ve tırnak için **« »** biçimi kullanılır. Bu ders işaretleri tek tek tanıtır ve bu farkları öne çıkarır.

## İşaretler ve adları

| İşaret | Fransızca adı | Karşılığı |
|---|---|---|
| . | point | nokta |
| , | virgule | virgül |
| ; | point-virgule | noktalı virgül |
| : | deux-points | iki nokta |
| ? | point d'interrogation | soru işareti |
| ! | point d'exclamation | ünlem işareti |
| … | points de suspension | üç nokta |
| « » | guillemets | tırnak işareti |
| ( ) | parenthèses | parantez |
| — | tiret | uzun çizgi |
| - | trait d'union | kısa çizgi (birleştirme) |

## En önemli fark: işaretten önce boşluk

Fransızcada **iki parçalı** sayılan işaretlerden — yani `;`, `:`, `?`, `!` — **önce ince bir boşluk** bırakılır. Türkçede bu işaretler kelimeye bitişik yazılır; Fransızcada araya boşluk girer.

**FR:** Comment vas-tu ?

**TR:** Nasılsın?

Soru işaretinden önce boşluk Fransızcanın kuralıdır. Aynı şey ünlem, iki nokta ve noktalı virgül için de geçerlidir.


Buna karşılık **tek parçalı** işaretler — nokta `.` ve virgül `,` — her iki dilde de kelimeye bitişiktir, önlerinde boşluk olmaz.

> **INFO:** Buradaki boşluk teknik olarak “bölünmeyen ince boşluk”tur; yani işaret satır başına tek başına düşmez. Günlük dijital yazışmada sıradan boşluk da yaygındır, ama özenli yazıda kural budur. Bu kural **Fransa Fransızcası** içindir; örneğin Kanada Fransızcasında yalnız `:` önünde boşluk kullanılır, `;` `!` `?` bitişik yazılır.


## Cümle sonu işaretleri

**Nokta (*point*)** bildiren bir cümleyi bitirir; sonrasında yeni cümle büyük harfle başlar.

**FR:** Il pleut depuis ce matin. Nous restons à la maison.

**TR:** Sabahtan beri yağmur yağıyor. Evde kalıyoruz.

Her iki dilde nokta kelimeye bitişiktir ve ardından büyük harf gelir.


**Soru işareti (*point d'interrogation*)** bir soruyu bitirir; **ünlem işareti (*point d'exclamation*)** şaşkınlık, sevinç, emir gibi duyguları belirtir. İkisinin de önünde boşluk vardır.

**FR:** Quelle belle surprise !

**TR:** Ne güzel bir sürpriz!

Ünlemden önceki boşluğa dikkat — Türkçede işaret bitişiktir.


**Üç nokta (*points de suspension*)** sözün yarım kaldığını, sürdüğünü veya bir tereddüdü gösterir. Fransızcada tek bir işaret (…) sayılır ve sözü yarım bırakırken önündeki kelimeye bitişik yazılır.

**FR:** Je voulais te dire que… non, rien.

**TR:** Sana şunu söyleyecektim ki… yok, bir şey değil.

Üç nokta yarım kalan veya askıda bırakılan düşünceyi gösterir.


## Cümle içi işaretler

**Virgül (*virgule*)** sıralanan öğeleri ayırır ve kısa duraklamaları gösterir.

**FR:** Au marché, j'ai acheté des pommes, des poires et des cerises.

**TR:** Pazardan elma, armut ve kiraz aldım.

Birden çok öğe sıralanırken araları virgülle ayrılır.


Virgül ayrıca bir öğeyi cümlenin sonuna atıp vurgulamak için de kullanılır; bu, daha çok konuşma dilinde görülen bir vurgu kalıbıdır.

**FR:** Il travaille bien, ce garçon.

**TR:** İyi çalışıyor, bu çocuk.

Buradaki virgül, sona atılan *ce garçon* öğesini ayırıp vurgular. Bu kalıp konuşma diline özgüdür; yansız yazıda özne başta kalır: *Ce garçon travaille bien.*


**Noktalı virgül (*point-virgule*)** noktadan kısa, virgülden uzun bir duraklama verir; anlamca bağlı iki bağımsız cümleyi birbirine yakın tutar. Önünde boşluk bulunur.

**FR:** Le ciel s'assombrissait ; tout le monde rentrait.

**TR:** Gökyüzü kararıyordu; herkes evine dönüyordu.

Birbirinden ayrı ancak anlamca ilişkili iki cümlenin arasına noktalı virgül girer.


**İki nokta (*deux-points*)** bir açıklama, sıralama veya alıntı başlatır; bir sonucu ya da nedeni de tanıtabilir. Önünde boşluk vardır.

**FR:** Elle a tout préparé : les valises, les billets, le passeport.

**TR:** Her şeyi hazırladı: bavullar, biletler, pasaport.

İki nokta ardından gelen sıralamayı ya da açıklamayı tanıtır.


## Tırnak: guillemets « »

Fransızcanın en belirgin işaretlerinden biri **çift köşeli tırnak (*guillemets*)**: açılışta **«**, kapanışta **»**. Bunlar alıntıları ve aktarılan sözleri çevreler. Tırnağın **içine doğru da birer boşluk** konur: `« … »`. Özenli dizgide bu iç boşluklar da bölünmeyen türdendir; günlük yazışmada sıradan boşluk yeterlidir.

**FR:** Le guide a annoncé : « Le musée ferme à dix-huit heures. »

**TR:** Rehber «Müze on sekizde kapanıyor.» dedi.

Aktarılan söz Fransızcada düz tırnak yerine « » ile verilir ve işaretlerin iç tarafında boşluk bulunur.


> **INFO:** Bir kelimenin kendisini, harf adını ya da özel bir terimi öne çıkarmak için de guillemets kullanılır: *La lettre « h » est toujours muette en français.* (« h » harfi Fransızcada [her zaman sessizdir](/dil-bilgisi/alfabe-ve-ses/fransiz-alfabesi/#türkçeden-farklar).)


## Parantez ve çizgiler

**Parantez (*parenthèses*)** cümleye tamamlayıcı bir bilgiyi araya alarak ekler; parantez içi çıkarıldığında cümle dilbilgisel olarak tam kalır. **Uzun çizgi (*tiret*)** de aynı işi vurgulu biçimde yapabilir; ayrıca diyaloglarda konuşmacı değişimini gösterir.

**FR:** Mon voisin (un ancien marin) raconte des histoires passionnantes.

**TR:** Komşum (eski bir denizci) çok ilginç hikâyeler anlatır.

Parantez içindeki bilgi tamamlayıcıdır; çıkarılsa cümle yine de tamdır.


**Kısa çizgi (*trait d'union*)** ise ayrı bir iştir: kelimeleri birbirine bağlar. Bileşik kelimelerde (*grand-mère* — büyükanne), [devrik soruda](/dil-bilgisi/tumce-turleri/soru-tumceleri/#genel-evethayır-sorular) özne ile fiil arasında (*As-tu un stylo ?* — Kalemin var mı?) ve bazı sayılarda (*dix-sept* — on yedi) görülür.

> **WARNING:** *tiret* (uzun çizgi, araya bilgi ekler ya da diyalogu açar) ile *trait d'union* (kısa çizgi, kelimeleri birleştirir) karıştırılmamalıdır. İkisi farklı uzunlukta ve farklı görevdedir.


## Küçük ama şaşırtan farklar

> **INFO:** Fransızcada ondalık ayırıcı **virgüldür**, nokta değil: *3,5* (üç buçuk) diye yazılır, *trois virgule cinq* okunur. Bu, Türkçeyle aynı, İngilizcenin tersidir. Binlik basamaklarda ise iki dil ayrılır: Fransızca araya **boşluk** koyar (*10 000*), Türkçe **nokta** kullanır (*10.000*).


## Sık yapılan hatalar

- `?`, `!`, `;`, `:` işaretlerini kelimeye bitişik yazmak — Fransızcada önlerine boşluk gelir.
- Tırnak için düz çift tırnak kullanmak; Fransızca yazıda doğru biçim `« … »`'dir ve işaretlerin içinde boşluk bulunur.
- *tiret* ile *trait d'union*'u aynı sanmak; biri araya bilgi katar, öteki kelime birleştirir.
- Ondalıkta nokta kullanmak: *3.5* yanlış, doğrusu *3,5*'tir.
- Noktadan sonra küçük harfle devam etmek; her cümle büyük harfle başlar.
- Üç noktayı üç ayrı nokta gibi aralıklı yazmak; o tek bir işarettir (…).