# Koşul Kipi

Fransızca koşul kipi (conditionnel): çekimi, kibar rica (je voudrais), si + imparfait ve plus-que-parfait eşleşmeleri, conditionnel passé ile pişmanlık ve sitem.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/conditionnel/


**CEFR seviyesi:** B1

*Conditionnel* (koşul kipi), bir olayı gerçekleşmiş değil; bir koşula bağlı, varsayımsal ya da olası bir durum olarak sunan kiptir. Türkçedeki “-ar/erdi, -irdi” (geniş zamanın şartı) ve “-meli/malı” çağrışımlarını taşır: *gelirdim*, *isterdim*, *yapardım*. Bunun yanında günlük dilde en sık üç işi görür: kibarca rica etmek, bir varsayımın sonucunu söylemek ve doğruluğu kesinleşmemiş bir haberi aktarmak. *Conditionnel*'in iki temel biçimi (zamanı) vardır: şimdiki (*présent*) ve geçmiş (*passé*). (Onu kip saymak geleneksel sınıflamadır; ayrıntı [kip, zaman ve görünüş](/dil-bilgisi/fiil-grubu/genel-bilgiler/kip-zaman-gorunus/) dersinde.)

> **INFO:** *Conditionnel*'i Türkçe iki yapı karşılar: koşulun sonucunu veren **şart kipi** (*gelir**dim***, *yapar**dım***) ve kibarlık/dilek bildiren biçimler (*ister**dim***, *yapabilir mi**siniz***). Yani *je viendrais* hem “gelirdim” (varsayım) hem “gelirdim/gelmek isterdim” (kibar dilek) olarak okunabilir; hangisi olduğu bağlamdan çıkar.


## Conditionnel présent çekimi

Kural iki tanıdık parçanın birleşimidir:

**[futur simple](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-kipi/gelecek-zaman/futur-simple/) kökü + [imparfait](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-kipi/imparfait/) ekleri (-ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient)**

Yani *conditionnel* kökü, gelecek zamanın köküyle **aynıdır** (genelde mastarın tamamı; *-re* ile bitenlerde sondaki *-e* atılır). Ona *imparfait* ekleri eklenir.

| özne | parler | finir | prendre |
|---|---|---|---|
| je | parlerais | finirais | prendrais |
| tu | parlerais | finirais | prendrais |
| il / elle / on | parlerait | finirait | prendrait |
| nous | parlerions | finirions | prendrions |
| vous | parleriez | finiriez | prendriez |
| ils / elles | parleraient | finiraient | prendraient |

Kökte her zaman bir **-r-** sesi bulunur; bu, *conditionnel*'i tanımanın en kolay yoludur.

> **WARNING:** Gelecek zamanda kökü düzensiz olan eylemler, *conditionnel*'de de **aynı** düzensiz kökü kullanır: *être → ser-* (*je serais*), *avoir → aur-* (*j'aurais*), *aller → ir-* (*j'irais*), *faire → fer-* (*je ferais*), *pouvoir → pourr-* (*je pourrais*), *vouloir → voudr-* (*je voudrais*), *venir → viendr-* (*je viendrais*), *devoir → devr-* (*je devrais*), *voir → verr-* (*je verrais*), *falloir → faudr-* (*il faudrait*). Bir kök gelecek için biliniyorsa, *conditionnel* için ezberlenecek yeni bir şey yoktur.


## Kullanım

### Kibarlık

İstek ve ricaları yumuşatmak için en sık kullanılan biçimdir. *vouloir*, *pouvoir*, *aimer* eylemleri bu amaçla *conditionnel*'e konur.

- *Je voudrais un café, s'il vous plaît.* (Bir kahve istiyorum / rica etsem.)
- *Pourriez-vous m'aider ?* (Bana yardım edebilir misiniz?)

**FR:** Je voudrais réserver une table.

**TR:** Bir masa ayırtmak istiyorum.

*Je veux* (istiyorum) doğrudan ve serttir; *je voudrais* aynı isteği kibarca yumuşatır. Türkçedeki “isterdim / istiyorum” inceliğine denk düşer.


### Varsayımın sonucu (si + imparfait)

Şu ana ya da geleceğe ilişkin, gerçek olmayan bir varsayımda koşul cümlesi *si* + *imparfait* olur; **sonuç cümlesi** *conditionnel présent*'tedir.

- *Si j'avais le temps, je voyagerais plus.* (Vaktim olsa daha çok gezerdim.)
- *Si tu venais, on serait contents.* (Gelsen sevinirdik.)

### Dilek ve hayal

Gerçekleşmesi belirsiz istekleri ve hayalleri anlatır:

- *J'aimerais vivre près de la mer.* (Deniz kıyısında yaşamak isterdim.)

### Doğruluğu kesinleşmemiş haber

Basın dilinde, henüz doğrulanmamış bilgileri aktarmak için kullanılır:

- *Selon la presse, l'accord serait signé demain.* (Basına göre anlaşma yarın imzalanacakmış.)

> **INFO:** *Conditionnel* aynı biçimle bir de **geçmişin geleceği** (*futur dans le passé*) işini görür: *Il a dit qu'il viendrait* (Geleceğini söyledi). Bu kullanım [kendi dersinde](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-kipi/gelecek-zaman/futur-dans-le-passe/) ayrıntılı işlenir; burada yalnızca aynı çekimin bu görevi de üstlendiğini bilmek yeterli.


## Conditionnel passé

Geçmişte gerçekleşmemiş bir olayı, bir pişmanlığı ya da bir sitemi anlatır. Yapısı: **avoir** ya da **être**'in *conditionnel présent*'ı + *participe passé*.

| özne | parler | aller |
|---|---|---|
| je / j' | aurais parlé | serais allé(e) |
| tu | aurais parlé | serais allé(e) |
| il / elle / on | aurait parlé | serait allé(e) |
| nous | aurions parlé | serions allé(e)s |
| vous | auriez parlé | seriez allé(e)s |
| ils / elles | auraient parlé | seraient allé(e)s |

Kullanımları:

- **Pişmanlık / gerçekleşmemiş geçmiş:** *J'aurais aimé te voir.* (Seni görmek isterdim — ama olmadı.)
- **Sitem:** *Tu aurais dû me prévenir.* (Beni uyarmalıydın.)
- **Geçmişe ilişkin gerçek dışı varsayımın sonucu:** koşul cümlesi *si* + *plus-que-parfait*, sonuç *conditionnel passé* olur.

**FR:** Si j'avais su, je serais venu plus tôt.

**TR:** Bilseydim daha erken gelirdim.

Geçmişte olmamış bir varsayım: *si* + *plus-que-parfait* (*avais su*) koşulu, *conditionnel passé* (*serais venu*) ise gerçekleşmemiş sonucu verir.


## *si* cümlelerinde kip eşleşmesi

*si* ile kurulan koşul cümlelerinde kipler belirli bir düzene göre eşleşir:

| koşul (*si* …) | sonuç | anlam |
|---|---|---|
| *si* + présent | futur | gerçek, olası koşul |
| *si* + imparfait | conditionnel présent | şimdi/gelecek için gerçek dışı |
| *si* + plus-que-parfait | conditionnel passé | geçmiş için gerçek dışı |

Buradaki altın kural: **koşul bildiren *si* yan cümlesinin içine *conditionnel* konmaz**; *conditionnel* sonuç bölümünde durur. (Kural yalnızca koşul *si*'si içindir — “…ip …meyeceği” anlamındaki *si*'den sonra *conditionnel* gelebilir: *Je ne savais pas s'il viendrait* — Gelip gelmeyeceğini bilmiyordum.)

## Sık yapılan hatalar

- *si*'den sonra *conditionnel* kullanmak: *si je serais riche* demek yanlıştır; doğrusu *si j'étais riche, je serais…*'dir. Koşul *imparfait*'te, sonuç *conditionnel*'de olur.
- *je* biçiminde *conditionnel* ile *futur*'ü karıştırmak: gelecek *je parlerai* (*-ai*), koşul *je parlerais* (*-ais*) yazılır. Yazı hep ayırır; söyleyişteki /e/–/ɛ/ farkını ise her konuşur korumaz, çoğu zaman bağlam belirler.
- Kökteki *-r-*'yi düşürmek: *je finirais* yerine *je finissais* yazmak, koşulu *imparfait*'ye çevirir ve anlamı bozar.
- Kibar *je voudrais* yerine sert *je veux* kullanıp ricayı kabalaştırmak.
- *Tu aurais dû* (sitem) yapısını *tu as dû* (bildirme: “etmiş olmalısın”) ile karıştırmak; sitem *conditionnel passé* ister.