# Emir Kipi

Fransızca emir kipi (impératif): tu/nous/vous biçimleri, -er fiillerinde düşen s ve vas-y, düzensizler (sois, aie, sache, veuillez) ve adılların yeri.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/imperatif/


**CEFR seviyesi:** A2

*Impératif* (emir kipi), buyruk vermek, rica ve öğüt etmek, yönerge ve tarif vermek için kullanılan kiptir. En belirgin özelliği özne adılının **söylenmemesidir**: *Parle !* (Konuş!) cümlesinde *tu* yoktur, eylem tek başına durur. Türkçedeki emir-istek kipi gibi (*konuş, konuşalım, konuşun*) yalnızca üç kişiye sahiptir: *tu*, *nous* ve *vous*. *nous* biçimi “haydi … -elim” anlamı taşır.

## Çekim

*Impératif* biçimleri çoğu eylemde şimdiki zamandan (*présent de l'indicatif*) alınır; yalnızca özne adılı atılır. (Birkaç düzensiz ile *-er* grubundaki *-s* düşmesi aşağıda.)

| eylem | tu | nous | vous |
|---|---|---|---|
| parler | parle | parlons | parlez |
| finir | finis | finissons | finissez |
| prendre | prends | prenons | prenez |
| attendre | attends | attendons | attendez |

- *Finis ton travail.* (İşini bitir.)
- *Prenons un taxi.* (Bir taksiye binelim.)
- *Attendez ici.* (Burada bekleyin.)

> **WARNING:** **-er** eylemlerinde (ve aynı biçimde çekilen *aller*, *ouvrir*, *offrir* gibilerinde) *tu* biçimi sondaki **-s**'yi atar: *tu parles* → **parle**, *tu vas* → **va**, *tu ouvres* → **ouvre**. Bu, bu gruba özgü bir inceliktir; *finir*, *prendre* gibi eylemlerde *tu* biçimi *-s*'yi korur (*finis*, *prends*).


> **INFO:** Atılan *-s*, yalnızca eyleme çizgiyle bağlanan **y** ve **en** adıllarından önce geri gelir: *Vas-y !* (Hadi!), *Parles-en à ton frère* (Bunu kardeşinle konuş) — araya bir bağlama (*liaison*) sesi girer. Adıl değilse *-s* dönmez: *Va en France* (Fransa'ya git).


## Düzensiz biçimler

Dört eylemin emir biçimi şimdiki zamandan türetilmez; ayrıca öğrenilir:

| eylem | tu | nous | vous |
|---|---|---|---|
| être | sois | soyons | soyez |
| avoir | aie | ayons | ayez |
| savoir | sache | sachons | sachez |
| vouloir | veuille | veuillons (çok seyrek) | veuillez |

*être* ve *avoir*'ın bu biçimleri aslında *subjonctif* kökünden gelir. *vouloir*'ın *veuillez* biçimi çok kibar bir rica kalıbıdır: *Veuillez patienter* (Lütfen bekleyiniz).

## Olumsuz emir

Olumsuzluk, eylemi **ne … pas** arasına alarak kurulur:

- *Ne parle pas si fort.* (O kadar yüksek sesle konuşma.)
- *N'oubliez pas vos clés.* (Anahtarlarınızı unutmayın.)

## Adıllarla birlikte

Emir kipinde adılın yeri, cümlenin olumlu mu olumsuz mu olduğuna göre değişir.

**Olumlu emir:** adıl eylemden **sonra** gelir ve ona kısa çizgiyle bağlanır. Bu durumda *me* ve *te* adılları **moi** ve **toi** olur:

- *Donne-moi la clé.* (Anahtarı bana ver.)
- *Lève-toi.* (Kalk.)
- *Regarde-le.* (Ona bak.)

İki adıl varsa en sık kalıpta düz tümleç önce, dolaylı tümleç sonra gelir:

- *Donne-le-moi.* (Onu bana ver.)

*y* ve *en*'den önce ise *moi/toi* değil *m'/t'* kullanılır: *Donne-m'en !* (Bana ondan ver!), *Va-t'en !* (Git buradan!). [Adılların tam sıralaması](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/kisi-adillari/) kendi dersindedir.

**Olumsuz emir:** adıl eylemden **önce** gelir ve olağan sırasına döner (*me*, *te* yeniden ortaya çıkar):

- *Ne me parle pas comme ça.* (Benimle böyle konuşma.)
- *Ne le lui donne pas.* (Onu ona verme.)

**FR:** Lève-toi ! / Ne te lève pas !

**TR:** Kalk! / Kalkma!

Olumlu emirde adıl eylemin ardından gelir ve *te* → *toi* olur; olumsuz emirde adıl eylemin önüne döner ve yeniden *te* olur. Aynı eylemin iki biçiminde adılın yeri tümüyle değişir.


> **INFO:** *Impératif*'in bir de geçmiş biçimi (*impératif passé*) vardır — *aie fini*, *sois parti* gibi — ve bir işin belli bir ana kadar bitmiş olmasını buyurur. Günlük dilde çok seyrektir; tanımak yeterli, üretmek gerekmez.


## Sık yapılan hatalar

- *-er* eylemlerinde *tu* biçimini *-s* ile yazmak: *parles* değil, doğrusu **parle**'dir (ama *parles-en* gibi *en*/*y* önünde *-s* geri gelir).
- Emir cümlesinde özne adılını bırakmak: *tu parle* değil, yalnızca **parle**.
- Olumlu emirde *me* kullanmak: *donne-me* yanlıştır; doğrusu **donne-moi**'dır.
- Olumsuz emirde adılı eylemden sonraya koymak: *ne donne-moi pas* değil, doğrusu **ne me donne pas**'tır.
- *aller*'in *tu* biçimini *va-y* yazmak: doğrusu, bağlama sesiyle **vas-y**'dir.