# Kip Belirten Yardımcı Eylemler

Fransızca yarı yardımcı eylemler: pouvoir, devoir, vouloir, savoir, falloir; savoir/pouvoir farkı, devoir'ın olasılık anlamı ve aller / venir de / être en train de.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/kip-belirten-yardimci-eylemler/


**CEFR seviyesi:** B1

Bazı eylemler, kendisinden sonra gelen mastara bir **kip ya da görünüş** anlamı katar: olanak, zorunluluk, istek, yetenek, olasılık ya da bir eylemin hangi aşamada olduğu. Bunlara yarı yardımcı eylemler (*semi-auxiliaires*) denir; çekimli durup ardından çekimsiz bir mastar alırlar. *Passé composé*'deki *avoir/être* gibi gerçek yardımcı eylemlerden farkları, kendi anlamlarını büyük ölçüde korumalarıdır.

> **INFO:** Türkçede bu işi çoğunlukla ekler ve birleşik eylemler üstlenir: *-ebil-* (olanak/yetenek), *-meli* (zorunluluk), *iste-* (istek). Fransızca bunları ayrı bir eylem + mastar yapısıyla anlatır: *pouvoir partir* (gidebilmek), *devoir partir* (gitmek zorunda olmak), *vouloir partir* (gitmek istemek). Yani Türkçenin tek kelimeye sığdırdığını Fransızca iki eyleme böler.


## Kip bildiren başlıca eylemler

| eylem | anlam | örnek |
|---|---|---|
| pouvoir | olanak, izin, yetenek | *Je peux venir ce soir.* (Bu akşam gelebilirim.) |
| devoir | zorunluluk, olasılık | *Tu dois finir avant midi.* (Öğleden önce bitirmelisin.) |
| vouloir | istek, irade | *Elle veut apprendre l'arabe.* (Arapça öğrenmek istiyor.) |
| savoir | öğrenilmiş yetenek | *Il sait nager.* (Yüzmeyi bilir.) |
| falloir | kişisiz zorunluluk | *Il faut réserver.* (Yer ayırtmak gerek.) |

Bu eylemler mastarı **doğrudan**, araya ilgeç koymadan alır: *je peux partir*, *tu dois partir*, *il faut partir*.

### pouvoir ile savoir

İkisi de “-ebilmek” çağrışımı taşır ama vurguları farklıdır: *savoir* + mastar **öğrenilmiş bir beceriyi**, *pouvoir* + mastar **koşulların verdiği olanağı ya da genel yapabilirliği** anlatır.

**FR:** Je sais nager, mais je ne peux pas nager aujourd'hui.

**TR:** Yüzmeyi biliyorum ama bugün yüzemem.

*sais nager* kalıcı beceriyi (yüzme bilgisi), *peux nager* o günkü olanağı verir. Beceri yerinde durur, ama koşullar (örneğin yorgunluk) olanağı engelleyebilir.


### devoir: zorunluluk ya da olasılık

*devoir* bağlama göre iki şey söyler: bir görevi/zorunluluğu ya da güçlü bir tahmini.

**FR:** Il doit être malade.

**TR:** Hasta olmalı.

Burada *devoir* zorunluluk değil **olasılık** bildirir: konuşan kişi kanıttan yola çıkıp güçlü bir tahmin yürütür. Türkçedeki “-meli/-malı”nın olasılık anlamına (*hasta olmalı*) denk düşer.


## Görünüş bildiren yarı yardımcılar

Bir grup yarı yardımcı, eylemin **hangi aşamada** olduğunu (yakın gelecek, yakın geçmiş, sürmekte) gösterir:

| yapı | anlam | örnek |
|---|---|---|
| aller + mastar | yakın gelecek | *Je vais sortir.* (Çıkmak üzereyim / çıkacağım.) |
| venir de + mastar | yakın geçmiş | *Il vient de partir.* (Az önce gitti.) |
| être en train de + mastar | sürmekte olan eylem | *Elle est en train de lire.* (Şu an okuyor.) |

Bu yapılar kendi konularında ([*futur proche*](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-kipi/gelecek-zaman/futur-proche/), [*passé récent*](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-kipi/gecmis-zaman/passe-recent/)) ayrıca işlenir; burada hepsinin ortak bir mantığı — çekimli yarı yardımcı + mastar — paylaştığını görmek önemlidir.

## Olumsuzluk ve adılların yeri

Olumsuzluk **çekimli eylemi** (yarı yardımcıyı) sarar; mastar olumsuzluğun dışında kalır:

- *Je ne peux pas venir.* (Gelemem.)
- *Tu ne dois pas oublier.* (Unutmamalısın.)

Mastarın kendisi olumsuzlanacaksa *ne pas* birlikte mastarın önüne gelir: *Je préfère ne pas venir* (Gelmemeyi yeğliyorum).

Mastara ait tümleç [adılı](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/kisi-adillari/) **mastarın önüne** gelir — çekimli eylemin değil:

- *Je veux le voir.* (Onu görmek istiyorum.)
- *Tu dois la prévenir.* (Onu uyarman gerek.)

Bu kural adılı **mastar yönetiyorsa** geçerlidir. *faire/laisser* ile algı fiillerinde (*voir, entendre…*) adıl çekimli eylemin önüne geçer: *Je le fais venir* (Onu getirtiyorum), *Je l'entends chanter* (Onun şarkı söylediğini duyuyorum).

> **WARNING:** *falloir* yalnızca kişisiz *il* ile kullanılır ve başlıca üç kuruluşu vardır: genel zorunluluk için **mastar** (*il faut partir* — gitmek gerek), kişiye bağlı zorunluluk için **que + [subjonctif](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/subjonctif/)** (*il faut que tu partes* — senin gitmen gerek) ya da **dolaylı adıl** (*il me faut partir* — gitmem gerek, *il lui faut du repos* — dinlenmeye ihtiyacı var).


## Sık yapılan hatalar

- Yarı yardımcıdan sonra mastarın önüne ilgeç koymak: *je dois de partir* değil, doğrusu **je dois partir**'dir.
- Tümleç adılını çekimli eylemin önüne koymak: *je le veux voir* değil, doğrusu **je veux le voir**'dir.
- *savoir* ile *pouvoir*'ın farkını yok saymak: öğrenilmiş beceriyi vurgulamak için **je sais nager** denir; *je peux nager* da “yüzebilirim (koşullar elverir)” anlamında doğrudur — ikisi aynı şeyi söylemez.
- *devoir*'ın olasılık anlamını zorunluluk sanmak: *il doit être malade* “hasta olmalı (tahmin)” demektir, “hasta olmak zorunda” değil.
- Özne adılını mastarın önüne koymak: *il faut tu partir* yanlıştır; kişiye bağlı zorunluluk **il faut que tu partes** ya da **il te faut partir** ile kurulur. (*Il faut partir* de doğrudur ama genel zorunluluk bildirir.)