# Kişisiz Kipler

Fransızca kişisiz kipler: infinitif présent ve passé, mastarın ad/tümleç/yönerge kullanımları, ilgeçlerden sonra mastar ve après + infinitif passé yapısı.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/kisisiz-kipler/


**CEFR seviyesi:** B1

Kişisiz kipler (*modes impersonnels*), kişiye göre çekilmeyen kiplerdir: bir özne adılı almazlar ve “ben/sen/o” ayrımı taşımazlar. Fransızcada üç tanedir — *infinitif* (mastar), *participe* (ortaç) ve *gérondif* (ulaç). *Participe* ve *gérondif* [kendi derslerinde](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/participe/) ayrıntılı işlenir; bu derste önce bu kiplerin ortak mantığı, sonra asıl olarak **infinitif** ele alınır.

> **INFO:** Türkçede de eylemin kişisiz biçimleri vardır: mastar (*okumak*), sıfat-fiil (*okuyan*), zarf-fiil (*okuyarak*). Fransızcanın kişisiz kipleri de aynı işi görür — eylemi ad, sıfat ya da zarf gibi kullanmaya yarar. Bu yüzden bunları “fiilin çekimsiz biçimleri” olarak düşünmek konuyu anlamayı kolaylaştırır.


## Infinitif (mastar)

*Infinitif*, eylemin sözlükteki ham biçimidir. İki zamanı vardır:

- **Infinitif présent:** *parler*, *finir*, *prendre*.
- **Infinitif passé:** *avoir* ya da *être* mastarı + *participe passé*: *avoir parlé*, *être parti(e)*. Ana eylemden **önce** tamamlanmış bir olayı bildirir.

## Infinitif kullanımları

### Ad gibi

*Infinitif* bir adın yerini tutabilir; özne ya da tümleç olabilir:

- *Lire est un plaisir.* (Okumak bir keyiftir.) — özne
- *J'aime voyager.* (Yolculuk etmeyi severim.) — tümleç

### Çekimli bir eylemin ardından

Bir eylem başka bir eylemi yönettiğinde, ikinci eylem çoğu zaman mastar olur. Bu, kip belirten yardımcı eylemlerde (*vouloir*, *pouvoir*, *devoir*, *aller*, *falloir*) ve algı eylemlerinde (*voir*, *entendre*) görülür:

- *Je veux partir tôt.* (Erken gitmek istiyorum.)
- *Il faut réserver à l'avance.* (Önceden yer ayırtmak gerek.)
- *Je l'entends chanter.* (Onun şarkı söylediğini duyuyorum.)

### İlgeçlerden sonra

Fransızcada bir [ilgeç](/dil-bilgisi/fiil-grubu/ilgecler/) bir eylemi doğrudan yönettiğinde, o eylem **çekilmez, mastar kalır**. Türkçede de benzeri çekimsiz yapılar vardır (*başarmak için*, *konuşmadan*); Fransızcanın farkı, ilgecin eylemin **önünde** durmasıdır. *à*, *de*, *pour*, *sans*, *avant de* gibi ilgeçler mastar ister:

- *pour réussir* (başarmak için)
- *sans parler* (konuşmadan)
- *avant de partir* (gitmeden önce)

**FR:** Je suis content de te voir.

**TR:** Seni gördüğüme sevindim.

İlgeç *de*'den sonra eylem mastar kalır (*voir*); Türkçede ise eylem “gör-düğüm” gibi çekim eki alır. Fransızcada bu çekimi ilgeç üstlenmez, eylem yalın mastarda durur.


> **WARNING:** Bir istisna: **en** ilgecinden sonra mastar değil, *gérondif* gelir — *en parlant*, *en arrivant*. Diğer ilgeçlerden farklı olarak *en*'den sonra fiil *-ant* biçimini alır. Bunu adıl olan *en* ile karıştırma: *Je veux **en** parler* (Ondan söz etmek istiyorum) tümüyle doğrudur — orada *en* ilgeç değil, “ondan” anlamında bir adıldır ve mastar yerinde kalır.


### Buyruk ve yönerge olarak

Tarifler, uyarı levhaları ve kullanım yönergeleri kişiye yönelmediği için emir kipi yerine mastar kullanır:

- *Ne pas fumer.* (Sigara içmek yasaktır / içilmez.)
- *Verser le lait, puis mélanger.* (Sütü dökün, sonra karıştırın.)

### Infinitif passé ile öncelik

Bir olay başka bir olaydan önce bittiğinde, özellikle *après* ilgeci ile *infinitif passé* kullanılır:

- *Après avoir mangé, il est sorti.* (Yemek yedikten sonra dışarı çıktı.)
- *Merci d'être venu.* (Geldiğin için teşekkürler.)

**FR:** Après avoir fini, j'ai éteint la lumière.

**TR:** Bitirdikten sonra ışığı söndürdüm.

*Après* her zaman bir önceliği anlatır; bu yüzden ardından *infinitif passé* (*avoir fini*) gelir, yalın mastar değil. İki eylemin öznesi de aynıdır.


Özneler farklıysa mastar kullanılamaz; *après que* + çekimli cümle gerekir: *Après qu'il est parti, j'ai fermé la porte* (O gittikten sonra kapıyı kapattım).

## Aynı özne kuralı

Kişisiz kipler kişi taşımadığından, eylemin öznesi çoğu zaman cümlenin asıl öznesinden çıkarılır. Bu yüzden iki eylemin öznesi aynı olduğunda, *que*'li çekimli yan cümle yerine mastar kullanılır: *Je veux que je parte* değil, doğrusu *Je veux partir*'dir. Özneler farklıysa çekimli kip (örneğin [*subjonctif*](/dil-bilgisi/fiil-grubu/bildirme-disindaki-kipler/subjonctif/)) gerekir. Kuralın dışında kalan yapılar da vardır: algı ve ettirgen kuruluşlarda mastarın kendi öznesi açıkça söylenebilir — *Je regarde les enfants jouer* (Çocukların oynayışını izliyorum), *Je fais venir Paul* (Paul'ü getirtiyorum).

## Sık yapılan hatalar

- İlgeçten sonra eylemi çekmek: *pour je réussisse* değil, doğrusu **pour réussir**'dir.
- İlgeç *en*'den sonra mastar kullanmak: “konuşarak” için *en parler* değil, *gérondif* olan **en parlant** gerekir. (Adıl *en* ayrıdır: *Je veux en parler* doğrudur.)
- *après*'ten sonra yalın mastar koymak: *après manger* yerine standart biçim **après avoir mangé**'dir.
- Yönerge ve tariflerde gereksiz yere emir kipine geçmek: levhalarda *ne fumez pas* yerine kısa ve kişisiz **ne pas fumer** tercih edilir.
- Olumsuz mastarda *ne … pas*'ı ayırmak: çekimli eylemdeki gibi eylemi araya almak yanlıştır; mastarın **önünde** birlikte durur — *ne pas oublier* (unutmamak).