Geçmişte Gelecek Zaman

Geçmişte gelecek zaman (futur dans le passé), geçmişteki bir bakış noktasından sonra gelen, o ana göre henüz gerçekleşmemiş bir eylemi bildirir. En çok, ana eylemi geçmiş zamanda olan dolaylı (aktarılan) anlatımda görülür: “Geleceğini söyledi” derken “gelmek” eylemi, “söylemek”ten sonra gerçekleşecek bir gelecektir ama tümünün anlatıldığı zaman çerçevesi geçmiştir.

Türkçedeki karşılığı çoğunlukla **“-ecekti”**dir: il viendrait = “gelecekti”. Bir olayın geçmişteki bir andan sonrasına ait olduğunu, ama anlatımın geçmişte konumlandığını gösterir. Bir fark: Türkçede “-ecekti” çoğu zaman “ama olmadı” imâsı taşır; Fransızca biçim bunu söylemez — olayın sonradan gerçekleşip gerçekleşmediği açık kalır.

Kuruluş

Biçimi, basit gelecek (futur simple) ile imparfait’in birleşimi gibidir:

futur simple kökü + imparfait ekleri (-ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient)

Yani kök, basit gelecekteki kökle aynıdır (düzensiz kökler dâhil); yalnızca ekler imparfait eklerine döner.

özne	parler	prendre	être	aller
je / j'	parlerais	prendrais	serais	irais
tu	parlerais	prendrais	serais	irais
il / elle / on	parlerait	prendrait	serait	irait
nous	parlerions	prendrions	serions	irions
vous	parleriez	prendriez	seriez	iriez
ils / elles	parleraient	prendraient	seraient	iraient

Bu biçim, conditionnel présent (koşul kipi) ile harf harf aynıdır. Aralarındaki fark işlevdedir: burada bir zaman (geçmişten bakılan gelecek) söz konusudur, bir koşul ya da varsayım değil. Hangisi olduğunu que tek başına söylemez; zaman çapaları ve koşul yapısı belirler: Il a dit qu’il viendrait demain geçmişte gelecektir, ama Il pensait qu’il viendrait s’il avait le temps (Vakti olsa geleceğini düşünüyordu) gerçek bir koşul içerir.

Kullanım

Dolaylı anlatımda zaman uyumu

Doğrudan anlatımda basit gelecekte olan bir eylem, ana eylem geçmişe (passé composé, imparfait vb.) çekildiğinde geçmişte gelecek olur.

FR « Je viendrai. » → Il a dit qu'il viendrait.

TR « Geleceğim. » → Geleceğini söyledi.

Aktarılan sözdeki viendrai (basit gelecek), ana eylem (a dit) geçmiş olduğu için viendrait‘ye döner. Türkçede de “geleceğim” → “geleceğini söyledi” biçiminde benzer bir kayma olur.

Birkaç örnek daha:

Il a promis qu’il rentrerait tôt. (Erken döneceğine söz verdi.)
Je savais que tu comprendrais. (Anlayacağını biliyordum.)
Elle pensait que le train partirait à l’heure. (Trenin zamanında kalkacağını düşünüyordu.)

Geçmiş anlatıda ileriye bakış

Bir öyküde ya da tarihsel anlatıda, geçmişteki bir andan sonra olacak olayları haber vermek için de kullanılır:

Ce matin-là, il ignorait encore que sa vie changerait complètement. (O sabah, hayatının tamamen değişeceğini henüz bilmiyordu.)

Sık yapılan hatalar

Ana eylem geçmişteyken basit gelecek bırakmak: klasik zaman uyumunda Il a dit qu’il viendra değil, qu’il viendrait. (Olay konuşma anında hâlâ gelecekteyse viendra korunabilir; standart zaman uyumu yine de en güvenlisidir.)
Kökü yanlış almak: aller eyleminin kökü yine ir-‘dir — allerait değil, irait.
İmparfait ekleriyle basit gelecek eklerini karıştırmak: il viendra (gelecek) ≠ il viendrait (geçmişte gelecek).
Biçime körü körüne koşul anlamı yüklemek: zaman çapalı que’li aktarımda bu bir zamandır; koşul okuması ancak gerçek bir koşul yapısı varsa doğar.

Gelecek Belirtmenin Başka Yolları Geçmişte Önceki Gelecek Zaman