Basit Gelecek Zaman

Basit gelecek zaman (futur simple), konuşma anından sonra gerçekleşecek olayları, planları ve tahminleri bildiren temel gelecek zamandır. Yardımcı eyleme ihtiyaç duymaz: düzenli kuralda ekler doğrudan eylemin mastar (sözlük) biçimine eklenir (bir avuç sık eylem ise özel kök kullanır — aşağıda). Bu ders futur simple’in nasıl kurulduğunu, en sık düzensiz kökleri ve kullanım alanlarını ele alır.

Futur simple, Türkçedeki -ecek / -acak ekine karşılık gelir: je parlerai = “konuşacağım”. Tek bir sözcüktür; Türkçedeki gibi ayrı bir yardımcı eylem gerekmez. Yakın gelecek için kullanılan futur proche (je vais parler) ise ayrı bir konudur ve günlük konuşmada daha sıktır.

Çekim: mastar + ekler

Futur simple’in kişi ekleri her eylem için aynıdır:

-ai, -as, -a, -ons, -ez, -ont

Bu ekler, eylemin mastar biçimine eklenir. Üç grupta da işleyiş benzerdir; tek fark -re ile biten eylemlerin sondaki -e‘sini atmasıdır.

özne	chanter (şarkı söylemek)	choisir (seçmek)	attendre (beklemek)
je / j’	chanterai	choisirai	attendrai
tu	chanteras	choisiras	attendras
il / elle / on	chantera	choisira	attendra
nous	chanterons	choisirons	attendrons
vous	chanterez	choisirez	attendrez
ils / elles	chanteront	choisiront	attendront

-er ve -ir eylemleri: mastarın tamamına ek gelir — chanter → chanterai, choisir → choisirai.
-re eylemleri: önce sondaki -e atılır — attendre → attendr- → attendrai, prendre → prendr- → prendrai.

Ekleri hatırlamanın kolay yolu: bunlar avoir eyleminin şimdiki zaman çekimine benzer — ai, as, a, (av)ons, (av)ez, ont. Tarihsel olarak da gelecek zaman, mastar ile avoir‘ın birleşmesinden doğmuştur.

FR Je partirai à huit heures.

TR Sekizde gideceğim.

Futur simple tek sözcüktür: partir mastarına doğrudan -ai eki gelir. Türkçedeki “-ecek/-acak” ile aynı mantığı kurar, ama araya bir yardımcı eylem girmez.

Düzensiz kökler

Bazı sık kullanılan eylemler ekleri değişmez alır, ancak mastar yerine özel bir köke (radical) eklerler. Ekler hep aynıdır; öğrenilmesi gereken yalnızca köktür.

mastar	gelecek kökü	örnek (je)
être	ser-	je serai
avoir	aur-	j’aurai
aller	ir-	j’irai
faire	fer-	je ferai
venir	viendr-	je viendrai
voir	verr-	je verrai
pouvoir	pourr-	je pourrai
vouloir	voudr-	je voudrai
devoir	devr-	je devrai
savoir	saur-	je saurai
recevoir	recevr-	je recevrai
envoyer	enverr-	j’enverrai

Tek kişide (genellikle hava durumu, zorunluluk) kullanılan birkaç eylem de düzensizdir: il faut → il faudra (gerekecek), il pleut → il pleuvra (yağmur yağacak).

Düzensiz kökleri düzenli sanmak en sık hatadır: aller eyleminin geleceği allerai değil j’irai‘dir; être eyleminki êtrerai değil je serai‘dir. Bu köklerin tek tek öğrenilmesi gerekir.

-er grubunda küçük yazım değişiklikleri

Bazı -er eylemleri, söyleyişi korumak için tüm gelecek çekimi boyunca kökte küçük bir değişiklik yapar:

acheter, mener gibileri kökte è alır: acheter → j’achèterai, mener → je mènerai.
appeler, jeter gibileri ünsüzü çiftler: appeler → j’appellerai, jeter → je jetterai.
-oyer ve -uyer ile bitenler y → i olur: employer → j’emploierai, essuyer → j’essuierai. -ayer ile bitenlerde iki yazım da geçerlidir: payer → je paierai ya da je payerai.

Şimdiki zamandan farkı şudur: bu değişiklik gelecek zamanda bütün kişilerde görülür, yalnızca bazılarında değil.

Kullanım

Futur simple birkaç değer taşır:

Gelecekteki olay / plan: Demain, nous visiterons le musée du Louvre. (Yarın Louvre müzesini gezeceğiz.)
Tahmin / öngörü: Selon la météo, il neigera cette nuit sur les montagnes. (Hava durumuna göre bu gece dağlara kar yağacak.)
Söz verme / kesin karar: Je te rendrai ton livre la semaine prochaine. (Kitabını gelecek hafta sana geri vereceğim.)
Yumuşatılmış emir / yönerge: Vous fermerez la fenêtre avant de sortir. (Çıkmadan önce pencereyi kapatın.)
Olasılık / varsayım (çoğunlukla être ve avoir ile): On sonne à la porte ; ce sera le voisin. (Kapı çalıyor; herhalde komşudur.)

Sık birlikte kullanıldığı zaman belirteçleri: demain (yarın), bientôt (yakında), la semaine prochaine (gelecek hafta), dans deux jours (iki gün sonra), plus tard (daha sonra), un jour (bir gün).

Koşul (si) cümlelerinde

Olası bir koşulun sonucunu vermek için en yaygın kalıp si + présent → sonuç futur simple‘dir:

FR Si tu finis tes devoirs, tu pourras sortir.

TR Ödevlerini bitirirsen dışarı çıkabilirsin.

Türkçe “bitirirsen” derken geniş zaman kullanır; Fransızcada da si‘den sonra gelecek değil şimdiki zaman gelir. Gelecek zaman yalnızca sonuç bölümünde yer alır.

quand ile gelecek

Türkçeden ayrılan önemli bir nokta: quand (…-diği zaman), dès que (…-ir …-mez), lorsque (…-diğinde) gibi bağlaçlarla anlatılan olay gelecekteyse, Fransızca o eylemi de gelecek zamanda çeker.

FR Quand il arrivera, nous dînerons ensemble.

TR O gelince birlikte yemek yiyeceğiz.

Türkçe “gelince” geniş/şimdiki zaman gibi görünür; Fransızca ise iki eylem de gelecekte olduğu için ikisini de futur simple yapar: arrivera ve dînerons.

Sık yapılan hatalar

-re eylemlerinde sondaki e‘yi atmamak: prendreai değil, doğrusu prendrai.
Düzensiz kökleri düzenli sanmak: allerai değil irai; venirai değil viendrai.
Koşul bildiren si‘den sonra gelecek zaman kullanmak: Si tu viendras… değil, doğrusu Si tu viens, tu verras…. (“…-ip …-meyeceği” anlamındaki si gelecek alabilir: Je ne sais pas s’il viendra.)
quand ile gelecek olayı şimdiki zamanda bırakmak (Türkçe etkisi): yalın gelecek anlatımında Quand il arrive demain değil, Quand il arrivera demain denir.
Yazım değişikliğini tek kişiye sıkıştırmak: gelecekte j’achèterai, nous achèterons — è bütün kişilerde kalır.
Yardımcı eylem eklemek: je vais parlerai değil; futur simple tek sözcüktür: je parlerai.

Önceki Gelecek Zaman