# Tamlayanlar

Fransızca tamlayanlar (déterminants): tanımlıklar, iyelik ve gösterme sıfatları, isimle uyum, tamlayanın yeri ve isimlerin tamlayansız kullanıldığı durumlar.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tamlayanlar/


**CEFR seviyesi:** A2

İsmin önüne gelip onu cümleye hazırlayan, türünü ve sayısını gösteren küçük sözcüklere **tamlayan** (*déterminant*) denir. Tanımlıklar (*le, la, un, des…*) ile Türkçe gelenekte “sıfat” diye adlandırılan iyelik, gösterme, soru, belgisiz ve sayı sıfatları bu sınıfa girer; Fransızca dil bilgisi bunların hepsini *déterminant* sayar. Bu ders tamlayanları **bir bütün olarak** tanıtır: ortak özellikleri, ismin önündeki yeri, isimle uyumu ve hangi durumlarda kullanılıp kullanılmadığı. Her tamlayan türü kendi konusunda ayrıntılı işlenir.

> **INFO:** Türkçede bir isim çoğu zaman tek başına kullanılabilir: *Kitap okudum* demek yeterlidir. Fransızcada ise sıradan bir cümledeki cins isimler, kural olarak **bir tamlayanla** gelir: *J'ai lu un livre* (Bir kitap okudum). Tamlayansız bir isim çoğu cümlede eksik sayılır. Bu, Türkçeden Fransızcaya geçerken en çok unutulan noktalardan biridir.


## Tamlayan ne işe yarar?

Tamlayan, ismin “bilinen mi bilinmeyen mi, kime ait, hangi, kaç tane” gibi bilgilerini taşır. Onu çıkarmak çoğu zaman cümleyi bozar.

**FR:** La femme attend dans sa chambre.

**TR:** Kadın odasında bekliyor.

*la* ismi belirli kılar, *sa* odanın ona ait olduğunu söyler. İkisini de atmak Fransızcada hatalı bir cümle bırakır.


## İsimle uyum

Tamlayanların çoğu — özellikle tanımlıklar, iyelik ve gösterme sıfatları ile *quel* — önüne geldiği isimle **tür ve/veya sayı** bakımından uyuşur: isim dişil ise dişil, çoğul ise çoğul biçim alır. *chaque* (her), *plusieurs* (birçok) ve sayılar gibi kimi tamlayanlar ise biçim değiştirmez.

| İsim | Tür / sayı | Tamlayan |
|---|---|---|
| le verre | eril, tekil | le |
| la voiture | dişil, tekil | la |
| les verres / les voitures | çoğul | les |

## Tamlayanın yeri

Tamlayan **her zaman ismin önünde** durur.

**FR:** La petite fille lit.

**TR:** Küçük kız okuyor.

Tamlayan (*la*) ismin önündedir; arada sıfat olsa bile (*petite*) tamlayan en başta kalır.


> **WARNING:** Dikkat çekici bir durum *tout* (bütün) sözcüğüdür: tamlayan ondan **sonra** gelir. *Tout le monde est là* (Herkes burada) — *tout* önce, *le* sonra.


## Genelde tek tamlayan

Tanımlık, iyelik sıfatı ve gösterme sıfatı, ismin önündeki **aynı konumu** paylaşır; bu yüzden üst üste konmaz.

**FR:** mon livre

**TR:** benim kitabım

*mon livre* doğrudur; *le mon livre* yanlıştır. İyelik sıfatı kullanıldığında ayrıca tanımlık konmaz.


Sayı sıfatları ve kimi miktar sözcükleri ise bu tamlayanlarla birleşebilir: *les deux livres* (iki kitap), *mes trois sœurs* (üç kız kardeşim).

## Tamlayanın kullanılmadığı durumlar

İsim çoğu zaman tamlayan ister, ama bazı belirli yerlerde **konmaz**:

- **Kişi ve şehir adlarından önce:** *Michel habite à Lyon.* (Michel Lyon'da yaşıyor.)
- ***être*'den sonra meslek/uyruk belirtirken:** *Pierre est musicien.* (Pierre müzisyendir.)
- **Sıralamalarda:** *Pommes, poires, cerises : tout est frais.* (Elma, armut, kiraz: hepsi taze.)
- **Hitap ve ünlemlerde:** *Garçon, un café !* (Garson, bir kahve!)
- **Başlık, tabela ve duyurularda:** *Entrée interdite.* (Giriş yasak.)
- **Kalıplaşmış deyimlerde:** *avoir faim* (acıkmak), *faire attention* (dikkat etmek).
- **Malzeme bildiren *en* + isim yapısında ve kalıplaşmış bileşiklerde:** *une chaise en bois* (tahta sandalye), *un sac à main* (el çantası). Bu genel bir kural değildir; [ilgeçli isim tamlamaları](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/cumlede-ismin-islevleri/#isim-başka-bir-ismi-tamamlarken-complément-du-nom) çoğu zaman tamlayanını korur: *la voiture de mon père* (babamın arabası).

**FR:** Anne est avocate.

**TR:** Anne avukattır.

Meslek *être*'den sonra tamlayansız gelir. Türkçedeki “bir avukat” çevirisine kapılıp *une* eklemek bu yapıda gereksizdir. Sıfatla nitelenince tanımlık geri gelir: *C'est une avocate expérimentée.* (Deneyimli bir avukattır.)


## Tamlayan türleri (genel bakış)

Fransızcada başlıca tamlayan türleri şunlardır; her biri ayrı derste ele alınır:

| Tür | Örnekler | Örnek kullanım |
|---|---|---|
| [Tanımlık](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/) (*articles*) | le, la, les · un, une, des · du, de la | *le livre*, *un café*, *du pain* |
| [İyelik sıfatı](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/iyelik-sifatlari/) (*possessifs*) | mon, ma, ton, sa, notre, leur | *ma mère* |
| [Gösterme sıfatı](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/gosterme-sifatlari/) (*démonstratifs*) | ce, cet, cette, ces | *cette ville* |
| [Soru/ünlem sıfatı](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/soru-ve-unlem-sifatlari/) (*interrogatifs*) | quel, quelle, quels, quelles | *quel jour ?* |
| [Belgisiz sıfat](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/belgisiz-sifatlar/) (*indéfinis*) | quelque(s), certain(s), plusieurs | *quelques amis* |
| [Sayı sıfatı](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/miktar-sifatlari/) (*numéraux*) | un, deux, trois… | *trois enfants* |

> **INFO:** Tanımlıklar Fransızcada üç gruba ayrılır: **belirli** (*le, la, les* — bilinen şey), **belirsiz** (*un, une, des* — ilk kez anılan, belirsiz şey) ve **parçasal** (*du, de la, de l'* — sayılamayan/bölünebilen bir miktar: *du pain* — biraz ekmek). Ayrıntıları [Tanımlıklar](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/) dersindedir.


## Sık yapılan hatalar

- İsmi Türkçedeki gibi tamlayansız bırakmak: *J'ai voiture* değil, *J'ai une voiture*.
- Tamlayanı isimle uyuşturmamak: *le voiture* değil, *la voiture*.
- İki tamlayanı üst üste koymak: *le mon livre* değil, sadece *mon livre*.
- Meslek belirtirken gereksiz tanımlık koymak: *Il est un médecin* yerine *Il est médecin*.
- *tout*'un yerini şaşırmak: tamlayan ondan sonra gelir — *tout le monde*.
- *en bois* gibi malzeme yapılarına tanımlık sokmak: *une chaise en le bois* değil, *une chaise en bois*.