# İyelik Sıfatları

Fransızca iyelik sıfatları (adjectifs possessifs): mon/ma/mes, ton/ta/tes, son/sa/ses, notre, votre, leur; isimle uyum, ünlü önünde mon ve soluklu h istisnası.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/iyelik-sifatlari/


**CEFR seviyesi:** A1

İyelik sıfatları (*adjectifs possessifs*), bir ismin önüne gelip onun kime ait olduğunu gösteren tamlayanlardır — Türkçedeki iyelik eklerinin (*-im, -in, -i, -imiz, -iniz, -leri*) karşılığıdır. *mon, ton, son, notre, votre, leur* gibi sözcüklerdir. Her zaman gerçek bir sahiplik de gerekmez; akrabalık ya da başka bir ilişki de anlatır: *ma mère* (annem), *notre ville* (şehrimiz). İsmin önünde durur, [tanımlığın](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/) yerini tutar ve onunla birlikte kullanılmaz. Bu ders biçimlerini, en kritik kurallarını ve Türkçeden ayrıldığı noktayı ele alır.

> **INFO:** Türkçede iyelik bir ektir: *kitab-ım*. Fransızcada ise ismin önüne ayrı bir sözcük gelir: *mon livre*. Seçim iki adımdır: önce **sahibe göre** seri seçilir (*mon* mu, *ton* mu, *son* mu…), sonra o serinin içinde biçim, **sahip olunan ismin** türüne ve sayısına göre belirlenir. Burada önemli olan, kullanılan ismin eril mi dişil mi olduğudur; en sık yapılan hata bunu söyleyen kişinin cinsiyetiyle karıştırmaktır: erkek de söylese *ma mère* denir, çünkü *mère* dişildir. Bu fark dersin sonunda ayrıca açıklanıyor.


## Biçimler

İyelik sıfatı iki şeye göre seçilir: **sahip kim** (ben/sen/o/biz/siz/onlar) ve **sahip olunan ismin [türü](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/isimlerde-tur/)/sayısı**.

| Sahip | Eril tekil | Dişil tekil | Çoğul (her tür) |
|---|---|---|---|
| ben | mon | ma | mes |
| sen | ton | ta | tes |
| o | son | sa | ses |
| biz | notre | notre | nos |
| siz | votre | votre | vos |
| onlar | leur | leur | leurs |

**FR:** mon livre — ma voiture — mes amis

**TR:** kitabım — arabam — arkadaşlarım

Üçünde de sahip “ben”dir; biçim değişir çünkü *livre* eril tekil, *voiture* dişil tekil, *amis* çoğuldur.


Tekil sahiplerde (ben/sen/o) tür ayrımı vardır (*mon/ma*, *ton/ta*, *son/sa*). Çoğul sahiplerde (biz/siz) tür ayrımı yoktur; yalnızca tekil/çoğul ayrımı kalır (*notre/nos*, *votre/vos*). *leur* ile *leurs*'ü karıştırma: ikisinde de sahipler çoğuldur (“onlar”); sondaki *s* yalnızca sahip olunan ismin çoğul olup olmadığını gösterir — *leur livre* (onların kitabı), *leurs livres* (onların kitapları).

## Önemli kural: ünlüden önce mon/ton/son

Dişil bir isim **ünlüyle** ya da **sessiz *h*** ile başlıyorsa, söyleyişi pürüzsüz tutmak için *ma/ta/sa* yerine **mon/ton/son** kullanılır.

**FR:** ma idée → mon idée

**TR:** fikrim

*idée* dişil olsa da ünlüyle başladığı için *ma idée* değil, *mon idée* denir. Aynı kural: *ton école* (okulun), *son histoire* (onun hikâyesi).


Bu değişim yalnızca ünlü ses ve sessiz *h* önünde olur. [Soluklu *h*](/dil-bilgisi/alfabe-ve-ses/ulama/#soluklu-h-ve-sessiz-h-ayrımı) (*h aspiré*) ile başlayan dişil isimler ünsüzle başlıyormuş gibi davranır ve dişil biçimi korur: *son histoire* ama *sa honte* (onun utancı). Bir sözcüğün *h*'sinin hangisi olduğu yazıdan anlaşılmaz; sözlükten bakıp ezberlemek gerekir.

## Tanımlıkla birlikte kullanılmaz

İyelik sıfatı zaten tamlayandır; ismin önüne ayrıca tanımlık konmaz.

**FR:** le livre → mon livre

**TR:** kitap → kitabım

*mon livre* doğrudur; *le mon livre* yanlıştır.


## Türkçeden çarpıcı bir fark: son/sa = “onun” (cinsiyet belirtmez)

Fransızcada *son*, *sa*, *ses* yalnızca sahip olunan şeyin türüne bakar; sahibin erkek mi kadın mı olduğunu **söylemez**. Yani *son livre* hem “(erkeğin) kitabı” hem “(kadının) kitabı” demektir.

**FR:** sa voiture

**TR:** onun arabası (erkek de olabilir, kadın da)

*voiture* dişil olduğu için *sa* gelir — ama bu, sahibin kadın olduğu anlamına gelmez. Sahibin cinsiyeti yalnızca bağlamdan anlaşılır.


> **WARNING:** İngilizce bilenler için tuzak: İngilizcedeki *his/her* sahibin cinsiyetini gösterir; Fransızcadaki *son/sa* göstermez. *son* “his” değildir: normalde eril tekil isimle kullanılır, ayrıca ünlüyle başlayan dişil isimde *sa*'nın yerini alır (*son histoire*). Sahip her iki durumda da erkek ya da kadın olabilir.


## Sahiplik belirtmenin başka yolları (kısaca)

İyelik sıfatı tek yol değildir. Sahiplik *de* ile de kurulur: *le livre de Marie* (Marie'nin kitabı). İsmin yerini tamamen tutan [iyelik adılları](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/iyelik-adillari/) da vardır: *mon livre* → *le mien* (benimki). Vücut bölümlerinde ise, sahip cümlede zaten belliyse belirli tanımlık kullanılır:

**FR:** Elle se lave les mains.

**TR:** Ellerini yıkıyor.

*se* adılı sahibin kim olduğunu zaten söylediği için doğal olan *les mains* demektir; *ses mains* bu yalın anlamda kullanılmaz. Bu, Fransızcanın yerleşik bir kullanımıdır.


## Sık yapılan hatalar

- Tür uyumunu sahibin cinsiyetine göre yapmak; tür/sayı, sahip olunan isme göre seçilir (*ma voiture*, sahip kadın da olsa erkek de olsa).
- Ünlüyle başlayan dişil isimde *ma/ta/sa* kullanmak: *ma amie* değil, *mon amie*. (Soluklu *h*'de değişim yok: *sa honte*.)
- İyelik sıfatını tanımlıkla birlikte kullanmak: *le mon livre* değil, *mon livre*.
- *son/sa*'yı “his/her” gibi cinsiyet belirtir sanmak.
- Çoğul sahip olunan isimde tekil biçim bırakmak: *mon livres* değil, *mes livres*.
- Vücut bölümlerinde gereksiz iyelik sıfatı: *Je me lave mes mains* yerine *Je me lave les mains*.