# Soru ve Ünlem Sıfatları

Fransızca soru ve ünlem sıfatları: quel, quelle, quels, quelles; isimle uyum, Quelle heure est-il ? gibi soru kalıpları ve Quelle belle journée ! ünlemi.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/soru-ve-unlem-sifatlari/


**CEFR seviyesi:** A2

Soru sıfatları (*adjectifs interrogatifs*) bir ismin kimliğini ya da niteliğini sormak için, ünlem sıfatları (*adjectifs exclamatifs*) ise hayranlık, şaşkınlık veya eleştiri belirtmek için ismin önüne gelir. Çağdaş Fransız dil bilgisi bunlara *déterminants interrogatifs/exclamatifs* der: [tanımlığın](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/) yuvasını doldururlar, bu yüzden yanlarına ayrıca tanımlık gelmez. İlginç olan şudur: her ikisi de aynı dört sözcüktür — **quel, quels, quelle, quelles**. Cümlenin soru mu ünlem mi olduğu konuşmada bağlamdan ve tonlamadan, yazıda bağlamdan ve noktalamadan anlaşılır. Bu ders bu dört biçimi ve iki kullanımı ele alır.

> **INFO:** Türkçede “hangi” sorusu ve “ne … !” ünlemi ayrı sözcüklerle kurulur. Fransızcada ikisi de tek bir sıfat ailesini (*quel…*) paylaşır; hangisinin kastedildiği cümlenin amacından anlaşılır, yazıda da sondaki işaret (soru mu, ünlem mi) bunu gösterir.


## Biçimler

İsmin türüne ve sayısına göre dört biçim vardır. Dördünün de temel okunuşu aynıdır (« kel »).

| Eril tekil | Eril çoğul | Dişil tekil | Dişil çoğul |
|---|---|---|---|
| quel | quels | quelle | quelles |

**FR:** quel sac ? — quelle robe ? — quels livres ? — quelles fleurs ?

**TR:** hangi çanta? — hangi elbise? — hangi kitaplar? — hangi çiçekler?

Biçim, sorulan ismin türüne ve sayısına göre seçilir; söyleyişte aynı çıkar ama yazıda farklıdır.


Tek fark çoğulda ortaya çıkar: *quels/quelles*, ünlüyle başlayan isimden önce [zorunlu ulama](/dil-bilgisi/alfabe-ve-ses/ulama/#ulamanın-zorunlu-olduğu-yerler) yapar: *quels amis* « kel-z-ami ». Tekil biçimlerde bu *z* sesi yoktur.

## Soru sıfatı olarak: “hangi / ne”

İki kalıbı vardır. Birincisi **quel + isim**: *quel* doğrudan ismin önüne gelip onu sorar.

**FR:** Quel jour sommes-nous ?

**TR:** Bugün günlerden ne?

*quel* burada *jour* ismini niteleyerek soruyu kurar. İsim eril tekil olduğu için *quel* gelir. [Soru kurma yollarının](/dil-bilgisi/tumce-turleri/soru-tumceleri/#quel-soru-sıfatı) hepsiyle kullanılabilir.


İkincisi **quel + être + isim**: *quel* isimden *être* ile ayrılır ama uyumu yine o isme göre yapar.

**FR:** Quelle est ton adresse ?

**TR:** Adresin ne?

*adresse* dişil olduğu için *quelle*. Temel bilgiler her zaman bu kalıpla sorulmaz; her birinin kendi kalıbı vardır: *Quel est ton nom ?* (Adın ne?), *Quelle heure est-il ?* (Saat kaç?), *Quel âge as-tu ?* (Kaç yaşındasın? — dikkat: yaş *avoir* ile sorulur).


Dolaylı soruda aynı uyum sürer ama soru işareti ve devrik yapı olmaz: *Je ne sais pas quelle heure il est* (Saatin kaç olduğunu bilmiyorum). Ayrıntı [dolaylı anlatım](/dil-bilgisi/tumce-turleri/dolayli-anlatim/) dersindedir.

## Ünlem sıfatı olarak: “ne … !”

Aynı sözcükler, soru sormadan; hayranlık, şaşkınlık ya da eleştiri belirtir. Cümle ünlem işaretiyle biter. Öteki ünlem kalıpları [ünlem tümceleri](/dil-bilgisi/tumce-turleri/unlem-tumceleri/) dersindedir.

**FR:** Quelle belle journée !

**TR:** Ne güzel bir gün!

Burada soru yoktur; *quelle* beğeni ve coşku katar. İsim dişil tekil (*journée*) olduğu için *quelle* gelir.


**FR:** Quel dommage !

**TR:** Ne yazık!

Ünlem sıfatı olumsuz bir duyguyu da taşıyabilir. Yapı aynıdır: *quel* + (sıfat) + isim + **!**


> **WARNING:** Biçim iki kullanımda da aynı olduğu için anlamı cümlenin **amacı ve bağlamı** belirler; yazıda bunu sondaki işaret gösterir: *Quelle surprise !* bir ünlemdir (“ne sürpriz!”), *Quelle surprise ?* ise ancak uygun bağlamda “hangi sürpriz?” sorusudur. Soru/ünlem işaretinden önce gelen [ince boşluğu](/dil-bilgisi/alfabe-ve-ses/noktalama/#en-önemli-fark-işaretten-önce-boşluk) da unutma — Fransa Fransızcasının yazım geleneğidir.


## Sık yapılan hatalar

- *quel*'i isimle uyuşturmamak: *quel chanson* değil, *quelle chanson*.
- Dört biçimi söyleyişleri aynı diye yazıda karıştırmak (*quel / quelle / quels / quelles*).
- *Quelle heure est-il ?* gibi kalıplarda *quel* yerine başka bir soru sözcüğü kullanmaya çalışmak.
- Ünlem cümlesinde tanımlık eklemek: *Quelle la belle journée !* değil, *Quelle belle journée !*
- Soru ve ünlem işaretinden önce boşluk koymayı unutmak (Fransa Fransızcasının yazım geleneği).