# Belgisiz Adıllar

Fransızca belgisiz adıllar (pronoms indéfinis): quelqu'un, quelque chose, tout, chacun, plusieurs, certains, rien, personne, aucun ve n'importe kalıpları.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/belgisiz-adillar/


**CEFR seviyesi:** A2

Belgisiz adıllar (*pronoms indéfinis*), bir kişiyi ya da şeyi kesin olarak belirtmeden, miktar, bütünlük, belirsizlik ya da yokluk bildirerek bir ismin yerini tutan sözcüklerdir: *biri, bir şey, herkes, hepsi, birkaçı, bazıları, hiçbiri, hiç kimse, hiçbir şey* gibi. [Belgisiz **sıfatlardan**](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/belgisiz-sifatlar/) farkı, ismin önünde durmayıp doğrudan onun yerine geçmeleridir. Bu ders en sık kullanılan belgisiz adılları anlam gruplarına göre ele alır.

> **INFO:** Bu adılların bir bölümü hep tekil çekimle kullanılır (*chacun, tout, quelqu'un*), bir bölümü hep çoğul (*plusieurs, certains*); bir bölümü de eril/dişil ayrımı taşır. Türkçede bunların çoğu değişmez sözcüklerken Fransızcada hangi adılın tür ve sayı ayrımı yaptığını bilmek, eylemi doğru çekmek için gereklidir.


## Belirsiz kişi ve şey

En temel ikili, kimliği belirsiz bir kişiyi ya da şeyi gösterir:

- **quelqu'un** — (biri, birisi); kişiler için. Kişinin kadın mı erkek mi olduğuna bakılmaz, hep *quelqu'un* denir.
- **quelque chose** — (bir şey); şeyler için, tek biçimlidir.

**FR:** Quelqu'un t'attend à l'entrée.

**TR:** Girişte biri seni bekliyor.

*quelqu'un* kimliği bilinmeyen bir kişiyi gösterir ve tekil çekim alır. Karşıtı *quelque chose*'dur: *J'ai oublié quelque chose* (Bir şey unuttum).


Bunlar bir sıfatla nitelenirken araya **de** girer: *quelqu'un d'intéressant* (ilginç biri), *quelque chose de nouveau* (yeni bir şey). *quelque chose*'dan sonra sıfat her zaman eril tekildir; *quelqu'un*'dan sonra da kişinin cinsiyeti belirsizken eril tekil kullanılır.

## Bütünlük: tout, tous, chacun

- **tout** (tekil, nötr) — “her şey”; özne ya da nesne olur, tekil çekim alır.
- **tous / toutes** (çoğul) — “hepsi, herkes”; yerini tuttuğu öğenin türüne uyar. Bu adıl *tous* biçiminde, sonundaki *s* **okunur** (sıfat *tous*'dan farkı budur).
- **chacun / chacune** — “her biri, herkes”; her zaman tekildir, türe göre eril/dişil olur.

**FR:** Mes amies sont venues ; toutes ont apporté un plat.

**TR:** Arkadaşlarım geldi; hepsi bir yemek getirdi.

*amies* dişil çoğul olduğundan *toutes* gelir. Eril ya da karma bir grup olsaydı *tous* kullanılırdı. Adıl, yerini tuttuğu ismin türünü taşır.


**FR:** Les candidats ont reçu leurs billets : chacun a reçu le sien.

**TR:** Adaylar biletlerini aldı: her biri kendininkini aldı.

*chacun* burada adayların her birini karşılar, tekil çekim alır (*a reçu*); *le sien* de “kendi bileti” demektir ([iyelik adılı](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/iyelik-adillari/)). Çoğul *tous* “topluca hepsi” derken *chacun* “tek tek her biri” der.


## Belirsiz miktar ve çokluk

- **plusieurs** — “birkaçı, birden fazlası”; hep çoğul, tek biçimli, tanımlıksız.
- **quelques-uns / quelques-unes** — “birkaçı”; türe göre değişir.
- **certains / certaines** — “bazıları, kimileri”; hep çoğul, türe göre değişir.

**FR:** J'ai goûté ces fromages ; certains sont très forts.

**TR:** Bu peynirleri tattım; bazıları çok keskin.

*certains* belirsiz bir alt grubu gösterir ve çoğul çekim alır. “Bir bütünden bir bölümü” demek için sıkça *de* ile sürdürülür: *certains d'entre eux* (onlardan bazıları), *quelques-uns de mes voisins* (komşularımdan birkaçı).


## Ayrım ve özdeşlik

- **l'un … l'autre** (çoğulu *les uns … les autres*) — iki ya da daha çok öğe arasında karşıtlık/paralellik kurar; “biri … öteki”.
- **un autre / une autre**, çoğul **d'autres** — “bir başkası / başkaları”. Düşen ismi yeniden anmak gerektiğinde yanında [*en*](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/kisi-adillari/#y-ve-en-adılları) bulunur: *J'en veux un autre* (Bir başkasını istiyorum); ama tek başına da kullanılır: *Certains acceptent, d'autres refusent* (Kimileri kabul eder, kimileri reddeder).
- **le même / la même / les mêmes** — “aynısı, aynıları”; türe ve sayıya göre değişir.

**FR:** J'ai deux stylos : l'un écrit en bleu, l'autre en noir.

**TR:** İki kalemim var: biri maviyle yazıyor, öteki siyahla.

*l'un … l'autre* aynı türden iki öğeyi karşılaştırır. Bir öğeyi bırakıp başkasını istemek için *un autre* kullanılır: *Ce modèle ne me plaît pas, montrez-m'en un autre* (Bu model hoşuma gitmedi, başkasını gösterin).


## Olumsuz belgisiz adıllar

Bunlar yokluk bildirir ve eylemle birlikte [**ne** alır](/dil-bilgisi/tumce-turleri/olumsuz-cumleler/#diğer-olumsuzluk-yapıları); ancak yanlarında **pas kullanılmaz** — olumsuzluğu adılın kendisi taşır. (Buradaki örnekler standart yazı dilidir; günlük konuşmada *ne* sık düşer — *Je vois rien* — ama yazarken tam biçimi kur.)

- **rien** — “hiçbir şey”; yalnızca şeyler için.
- **personne** — “hiç kimse”; yalnızca kişiler için.
- **aucun / aucune** — “hiçbiri”; adıl olarak hep tekil kullanılır ve tekil çekim alır, türe göre değişir.
- **nul** — “hiç kimse”; daha kalıplaşmış, özne görevinde kullanılır.

**FR:** Je ne vois personne dans la cour.

**TR:** Avluda kimseyi görmüyorum.

*personne* nesne görevinde *ne … personne* dizilişiyle gelir; *pas* eklenmez. Özne olduğunda *Personne ne …* sırasına geçer: *Personne n'a répondu* (Kimse yanıt vermedi).


> **WARNING:** Olağan olumsuz cümlede bu adıllara *pas* eklenmez, çünkü *pas*'nın rolünü adılın kendisi üstlenir: *Je ne fais pas rien* değil, *Je ne fais rien* (Hiçbir şey yapmıyorum). Ama bu, olumsuz öğelerin hiç yan yana gelemeyeceği anlamına gelmez; anlamları uyuşuyorsa birleşirler: *Personne n'a rien dit* (Kimse hiçbir şey söylemedi).


**FR:** Plusieurs candidats se sont présentés, mais aucun n'a convaincu le jury.

**TR:** Birden fazla aday başvurdu, ama hiçbiri jüriyi ikna etmedi.

*aucun* çoğul bir kümeden söz etse de tekil çekim alır (*n'a convaincu*) ve *ne* ile gelir. Yerini tuttuğu isim dişil olsaydı *aucune* kullanılırdı.


## “n'importe” ile kurulanlar

Seçimi tümüyle açık bırakan, “fark etmez” anlamı taşıyan adıllardır:

- **n'importe qui** — “kim olursa olsun”.
- **n'importe quoi** — “ne olursa olsun”.
- **n'importe lequel / laquelle / lesquels / lesquelles** — “hangisi olursa olsun”; türe ve sayıya göre değişir.

**FR:** Prends une chaise, n'importe laquelle.

**TR:** Bir sandalye al, hangisi olursa olsun.

*chaise* dişil tekil olduğundan *laquelle* gelir. Kişi söz konusuysa *n'importe qui*, belirsiz bir şey söz konusuysa *n'importe quoi* kullanılır.


## Sık yapılan hatalar

- Olumsuz adıllarla *pas* kullanmak: *Je ne connais pas personne* değil, *Je ne connais personne*.
- *aucun*'u çoğul çekmek: *aucun ne sont* değil, *aucun n'est*.
- *chacun*'u çoğul saymak: *chacun ont* değil, *chacun a*.
- Sıfatla nitelerken *de*'yi atlamak: *quelque chose intéressant* değil, *quelque chose d'intéressant*.
- *tous* adılında sondaki *s*'yi okumamak; sıfat *tous*'dan ayrı olarak adılda *s* duyulur.
- *personne* (hiç kimse, adıl) ile *une personne* (bir kişi, isim) karıştırmak: ikisi ayrı sözcüklerdir.