# İyelik (Sahiplik) Adılları

Fransızca iyelik adılları (pronoms possessifs): le mien, la mienne, le tien, le sien, le nôtre, le leur; isimle uyum, à/de kaynaşmaları ve C'est à moi farkı.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/iyelik-adillari/


**CEFR seviyesi:** A2

İyelik adılları (*pronoms possessifs*), daha önce anılmış bir ismin yerini tutarak hem o ismi yineletmeyen hem de **kime ait olduğunu** belirten sözcüklerdir — Türkçedeki *benimki, seninki, onunki, bizimki, sizinki, onlarınki* karşılığıdır. [İyelik **sıfatından**](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/iyelik-sifatlari/) (mon, ton, son…) farkı şudur: sıfat ismin önünde durup onunla kullanılır; adıl ise ismin tümüyle yerine geçer. Anlattığı ilişki her zaman mülkiyet de değildir; akrabalık ya da başka bir bağ da olabilir (*ma sœur et la tienne* — benim kız kardeşim ve seninki). Bu ders adılların biçimlerini, tanımlıkla kullanımını ve ilgeçlerle kaynaşmasını ele alır.

> **INFO:** Türkçede sahiplik adılı tek bir ekle kurulur: *benim-ki*, *senin-ki* — sahip olunan şeyin ne olduğu adılın biçimini değiştirmez. Fransızcada ise iyelik adılı, yerini tuttuğu ismin **türüne ve sayısına** göre değişir; ayrıca önüne bir **belirli tanımlık** (le, la, les) alır. Yani “seninki” demek için ismin eril mi dişil mi, tekil mi çoğul mu olduğunu bilmek gerekir.


## Biçimler

Adıl, hem **sahip olan kişiye** (ben, sen, o…) hem de **sahip olunan şeyin** tür ve sayısına göre belirlenir. Önündeki tanımlıkla birlikte kullanılır.

| sahip | eril tekil | dişil tekil | eril çoğul | dişil çoğul |
|---|---|---|---|---|
| ben | le mien | la mienne | les miens | les miennes |
| sen | le tien | la tienne | les tiens | les tiennes |
| o | le sien | la sienne | les siens | les siennes |
| biz | le nôtre | la nôtre | les nôtres | les nôtres |
| siz | le vôtre | la vôtre | les vôtres | les vôtres |
| onlar | le leur | la leur | les leurs | les leurs |

**FR:** Mon vélo est vieux ; le tien est neuf.

**TR:** Benim bisikletim eski; seninki yeni.

*vélo* eril ve tekil olduğundan “seninki” *le tien* olur. Dişil bir isim olsaydı *la tienne*, çoğul olsaydı *les tiens / les tiennes* gelirdi. Adıl, **yerini tuttuğu** ismin türünü ve sayısını taşır — o isim aynı cümlede geçmeyebilir de: *Quelle voiture préfères-tu ? — La mienne.* (Hangi arabayı tercih ediyorsun? — Benimkini.)


> **WARNING:** *nôtre* ve *vôtre* adıllarındaki **şapka (accent circonflexe)** önemlidir. Şapkasız *notre / votre* iyelik **sıfatıdır** (ismin önünde: *notre maison*); şapkalı *le nôtre / le vôtre* ise **adıldır** (ismin yerine: *C'est le nôtre*). Söyleyişleri de ayrılır: şapkasızda *o* açık okunur (/ɔ/), şapkalıda kapalı (/o/).


## Tanımlık adılın parçasıdır

İsim yerine geçen iyelik adılı, önündeki **belirli tanımlıkla** bir bütündür; tanımlık atılamaz. Bu, iyelik sıfatından temel farktır: sıfat tanımlık almaz. (Edebî dilde tanımlıksız biçimler de vardır — *Cette idée est mienne* — ama bu, ayrı ve seyrek bir kullanımdır; bu dersin kapsamı dışında kalır.)

**FR:** Voici ma place et voilà la sienne.

**TR:** İşte benim yerim, işte de onunki.

*la sienne* “onunki” demektir ve *la* tanımlığı adılın ayrılmaz parçasıdır. Yalnızca *sienne* denmez. İyelik sıfatında ise tanımlık olmaz: *ma place*, *la ma place* değil.


Üçüncü tekil kişide (*le sien / la sienne…*) adıl, sahibin cinsiyetini değil **sahip olunan şeyin** türünü gösterir. Yani “onunki”, sahibin kadın mı erkek mi olduğuna göre değil, nesnenin türüne göre biçim alır.

**FR:** Mon écharpe est bleue, la sienne est verte.

**TR:** Benim atkım mavi, onunki yeşil.

*écharpe* dişil olduğundan *la sienne* gelir — sahibin erkek ya da kadın olması bunu değiştirmez. Türü belirleyen, sahip olunan nesnedir.


## İlgeçlerle kaynaşma

İyelik adılının başındaki *le / les* tanımlığı, **à** ve **de** ilgeçlerinden sonra [her tanımlık gibi kaynaşır](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/#birleşik-tanımlık-au-aux-du-des): à + le → **au**, à + les → **aux**, de + le → **du**, de + les → **des**. Dişil *la* kaynaşmaz.

**FR:** Je m'occupe de mes affaires, occupe-toi des tiennes.

**TR:** Ben kendi işime bakarım, sen seninkilere bak.

*de + les tiennes* kaynaşıp *des tiennes* olur. Aynı biçimde *au mien* (à + le mien), *du nôtre* (de + le nôtre) kurulur; dişil tekilde kaynaşma olmaz: *de la mienne*, *à la sienne*.


## Sahiplik belirtmenin başka yolları

İyelik adılı tek yol değildir. Aynı işlevi, sözü edilen isim açıkça ortadayken başka kalıplar da görür:

- **être à + [vurgu adılı](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/kisi-adillari/#vurgu-adılları-toniques)**: *Ce stylo est à moi.* (Bu kalem benim.)
- **[celui / celle de](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/gosterme-adillari/#de-ile-sahiplik-ve--ki) + isim** (gösterme adılı): *Mon billet et celui de Marie.* (Benim biletim ve Marie'ninki.) Buradaki *de* ilişkisi sahiplik olmayabilir de: *celui de neuf heures* (dokuzdaki).

> **INFO:** *C'est à moi* ile *C'est le mien* arasındaki fark yapısaldır. *être à + vurgu adılı* yalnızca aidiyeti söyler, ortada anılmış bir isim gerekmez: *À qui est ce stylo ? — Il est à moi.* (Bu kalem kimin? — Benim.) *le mien* ise daha önce anılmış belirli bir ismin yerini tutar ve onun türünü/sayısını taşır: *Quel stylo est le tien ? — Le bleu est le mien.* (Hangi kalem seninki? — Mavi olan benimki.) Bir de tuzak: yalın sahipliği *de + vurgu adılı* ile kurma — *le livre de moi* denmez; doğrusu *mon livre* ya da *le mien*. Ama *de + vurgu adılı* başka ilişkilerde gayet olağandır: *une photo de moi* (benim bir fotoğrafım), *ce texte est de lui* (bu metin ona ait / onun kaleminden).


## Sık yapılan hatalar

- Adılı tanımlıksız bırakmak: *C'est mienne* değil, *C'est la mienne*.
- *nôtre / vôtre* üstündeki şapkayı atlayıp sıfatla karıştırmak: adıl *le nôtre*, sıfat *notre*.
- Üçüncü kişide adılı sahibin cinsiyetine göre seçmek: kadına ait dişil bir nesnede de *le sien* değil, *la sienne* gerekir (türü nesne belirler).
- à/de ile kaynaşmayı unutmak: *de le mien* değil, *du mien*.
- Yalın sahipliği *de* + vurgu adılıyla kurmak: *la voiture de lui* değil, *sa voiture* ya da *la sienne*. (*une photo de moi* gibi başka ilişkiler bu kuralın dışındadır.)
- Sıfat ile adılı karıştırmak: ismin önünde *mon sac* (sıfat), ismin yerine *le mien* (adıl).