# Soru ve Ünlem Adılları

Fransızca soru adılları / soru zamirleri (pronoms interrogatifs): qui, que, quoi, lequel; qu'est-ce qui ve qu'est-ce que kalıpları, à/de kaynaşmaları.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/soru-ve-unlem-adillari/


**CEFR seviyesi:** A2

Soru adılları (*pronoms interrogatifs*), bir kişiyi ya da şeyi, ismini anmadan sormaya yarayan adıllardır: “kim?”, “ne?”, “hangisi?”. [Soru **sıfatlarından**](/dil-bilgisi/isim-grubu/sifatlar/soru-ve-unlem-sifatlari/) (quel, quelle…) farkı, bir isme eşlik etmeyip doğrudan onun yerine geçmeleridir: soru sıfatı *Quel livre ?* (Hangi kitap?) derken, soru adılı yalnızca *Lequel ?* (Hangisi?) der. Bu ders soru adıllarının biçimlerini, kişi/şey ayrımını ve cümle kuruluşunu ele alır; sonunda ünlemde adıl kullanımına kısaca değinir.

> **INFO:** Türkçede “kim, ne, hangisi” değişmez sözcüklerdir ve cümledeki görevleri eklerle ayrılır (*kim-i, ne-ye, hangisi-nden*). Fransızcada ise aynı ayrımlar **ayrı adıl biçimleriyle** ya da adılın önüne gelen ilgeçlerle yapılır; ayrıca kişiyi mi şeyi mi sorduğumuz, seçilecek adılı doğrudan belirler.


## Kişi sormak: qui

**qui** (kim), bir ya da birden çok kişiyi sorar ve cümlenin her görevinde aynı kalır; değişen, çevresindeki yapıdır.

| görev | biçim | örnek |
|---|---|---|
| özne | qui | *Qui parle ?* (Kim konuşuyor?) |
| nesne | qui | *Qui cherches-tu ?* (Kimi arıyorsun?) |
| ilgeçten sonra | ilgeç + qui | *Avec qui sors-tu ?* (Kiminle çıkıyorsun?) |

Nesne örneğindeki devrik kuruluş (*cherches-tu*), adılın gereği değil, [soru kurma yollarından](/dil-bilgisi/tumce-turleri/soru-tumceleri/) biridir. Aynı soru *est-ce que* ile düz sırada (*Qui est-ce que tu cherches ?*) ya da konuşma dilinde adıl yerinde bırakılarak (*Tu cherches qui ?*) da sorulur.

**FR:** À qui penses-tu ?

**TR:** Kimi düşünüyorsun?

*penser à quelqu'un* à ilgeci aldığından soru *à qui* ile kurulur. İlgeç soru adılının **önünde** durur; Türkçede ise ek sözcüğün sonundadır. *de qui* (kimden), *pour qui* (kimin için) de aynı mantıkla kurulur.


## Şey sormak: que, quoi

Kişi dışındaki her şeyi — nesneyi, durumu, eylemi, düşünceyi — soran biçim, cümledeki göreve göre değişir:

- **que** — nesne görevinde, cümle başında: *Que veux-tu ?* (Ne istiyorsun?) — başa gelince devrik kuruluşla ya da *qu'est-ce que* ile sürer.
- **quoi** — ilgeçten sonra ya da cümle sonunda: *À quoi penses-tu ?* (Ne düşünüyorsun?), *Tu fais quoi ?* (Ne yapıyorsun?)

**FR:** Que fais-tu ce soir ?

**TR:** Bu akşam ne yapıyorsun?

*que* doğrudan nesneyi sorar ve özne-eylem devrik gelir. Aynı soru günlük dilde devriksiz, *quoi* ile sona da atılabilir: *Tu fais quoi ce soir ?*


## “est-ce que” ile devriksiz soru

Devrik kuruluştan kaçınmak için soru adıllarına *est-ce qui / est-ce que* kalıbı eklenir; soru anlamını kalıp taşır, cümlenin kalanı düz sırada kurulur. Seçim iki ölçüye bağlıdır: **kişi mi şey mi** ve **özne mi nesne mi**.

| | özne | nesne |
|---|---|---|
| kişi | qui est-ce qui | qui est-ce que |
| şey | qu'est-ce qui | qu'est-ce que |

**FR:** Qu'est-ce qui fait ce bruit ?

**TR:** Bu sesi çıkaran ne?

Şey + özne olduğundan *qu'est-ce qui* gelir. Bu kalıptan sonra devrik yapılmaz: nesne kalıbında özne ve eylem düz sırada gelir (*Qu'est-ce que tu veux ?*), özne kalıbında zaten sondaki *qui* özne olduğundan eylem onu doğrudan izler (*Qu'est-ce qui fait ce bruit ?*). Karşılaştırın: kişi öznede *Qui est-ce qui frappe ?* (Kapıyı çalan kim?).


> **INFO:** Kısayol: kalıbın **ilk** öğesi (*qui* / *qu'*) kişi mi şey mi sorulduğunu, **son** öğesi (*qui* / *que*) öznelik mi nesnelik mi olduğunu gösterir. *qu'est-ce qui* = şey + özne; *qui est-ce que* = kişi + nesne. Dikkat: sondaki *qui* “kim” demek değildir, yalnızca öznelik işaretidir — bu yüzden şey soran *qu'est-ce qui*'de de bulunur.


Bu sayfadaki kalıpların hepsi **doğrudan** sorulardır. [Dolaylı soruda](/dil-bilgisi/tumce-turleri/dolayli-anlatim/) ne devrik ne *est-ce que* kullanılır: *Je ne sais pas ce que tu veux* (Ne istediğini bilmiyorum), *Dis-moi lequel tu préfères* (Hangisini tercih ettiğini söyle).

## Seçim sormak: lequel

**lequel** ailesi, belli bir kümeden seçim yaptırır; “hangisi / hangileri” anlamı verir. Yerini tuttuğu ismin türüne ve sayısına uyar.

| | tekil | çoğul |
|---|---|---|
| eril | lequel | lesquels |
| dişil | laquelle | lesquelles |

**FR:** Voici deux gâteaux. Lequel préfères-tu ?

**TR:** İşte iki pasta. Hangisini yeğliyorsun?

Tür, yerini tuttuğu isimden gelir: *gâteau* eril olduğundan *lequel* (dişilde *laquelle*). Sayı ise kümeden değil, **seçtirilen öğe sayısından**: tek pasta seçtiriyorsan *Lequel préfères-tu ?*, birden çok seçtiriyorsan *Lesquels préfères-tu ?* (Hangilerini yeğliyorsun?) denir. Aynı biçimler [ilgi adılı olarak da](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/birlesik-ilgi-adillari/) karşına çıkacak.


Bu adıl **à** ve **de** ilgeçleriyle kaynaşır (dişil tekil dışında): à + lequel → **auquel**, de + lesquels → **desquels** gibi.

**FR:** Tu hésites entre ces options ; à laquelle penses-tu ?

**TR:** Bu seçenekler arasında kararsızsın; hangisini düşünüyorsun?

Dişil tekilde kaynaşma olmaz, *à laquelle* ayrı kalır. Eril tekilde ise kaynaşır: *Voici les clubs ; auquel veux-tu adhérer ?* (İşte kulüpler; hangisine üye olmak istiyorsun?).


## Ünlemde adıl

Soru sıfatı *quel* hem soruda hem ünlemde kullanılır; oysa Fransızcada ayrı bir “ünlem adılı” yoktur. Ünlem, bir adılla değil, çoğunlukla **que, comme** ya da *qu'est-ce que* gibi belirteç kalıplarıyla kurulur.

**FR:** Comme tu as grandi !

**TR:** Ne kadar da büyümüşsün!

Burada ünlemi taşıyan *comme*'dur, bir adıl değildir. Aynı duygu *Qu'est-ce que tu as grandi !* ile de verilir. Bu yüzden “ünlem adılı” diye ayrı bir biçim aramak gerekmez; ünlem kalıplarının tamamı [ünlem tümceleri](/dil-bilgisi/tumce-turleri/unlem-tumceleri/) dersindedir.


## Sık yapılan hatalar

- Kişi için *que*, şey için *qui* kullanmak: sorunun **başındaki** adıl kişide *qui*, şeyde *que/quoi* olur. (*qu'est-ce qui*'nin sonundaki *qui* bu kuralın dışındadır; o yalnızca öznelik işaretidir.)
- İlgeci adılın arkasına koymak: *qui avec ?* değil, *avec qui ?*.
- *est-ce que* kalıbından sonra yine devrik kurmak: *Qu'est-ce que veux-tu ?* değil, *Qu'est-ce que tu veux ?*.
- *lequel* ailesini isimle uyuşturmamak: dişil bir küme için *lequel* değil, *laquelle*.
- à/de ile kaynaşmayı atlamak: *à lequel* değil, *auquel*; *de lesquels* değil, *desquels*.
- Ünlem için var olmayan bir adıl aramak: ünlem *comme / que* ile kurulur.