# Bağlı Cümleler

Fransızcada sıralı ve bağlı cümleler: juxtaposition, coordination, mais/ou/et/donc/or/ni/car bağlaçları, car ile parce que farkı ve noktalama.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/tumce-turleri/bagli-cumleler/


**CEFR seviyesi:** A2

Birleşik cümlede önermeler her zaman biri ötekine bağımlı olmaz; çoğu zaman **eşit düzeyde** yan yana dururlar. Bu eşit bağlanmanın iki yolu vardır: önermeleri yalnızca noktalama ile dizmek (*juxtaposition*) ve onları bir bağlaçla bağlamak (*coordination*). [Bağımlı yapının](/dil-bilgisi/tumce-turleri/birlesik-tumceler/) (*subordination*) tersine, burada hiçbir önerme bir başkasının tümleci ya da niteleyicisi değildir; önermeler eşit düzeydedir (ortak öğeler atılabilir: *Il lit et écrit*).

> **INFO:** Türkçe dil bilgisindeki “sıralı cümle” (virgülle dizme) ve “bağlı cümle” (*ve*, *ama*, *çünkü* gibi bağlaçlarla bağlama) ayrımı, Fransızcadaki *juxtaposition* ve *coordination* ile büyük ölçüde örtüşür. İki dil de eşit değerdeki cümleleri art arda getirerek aynı ilişkiyi kurar.


## Dizme (*juxtaposition*)

Önermeler bir bağlaç olmadan, yalnızca noktalama imiyle (virgül, noktalı virgül, iki nokta) art arda sıralanır. Aralarındaki ilişki (ekleme, neden, sonuç) sezdirilir, açıkça söylenmez:

- *Il fait froid, je reste chez moi.* (Hava soğuk, evde kalıyorum.)
- *Le ciel s'assombrit ; l'orage approche.* (Gökyüzü kararıyor; fırtına yaklaşıyor.)

## Bağlama (*coordination*)

Önermeler bir **eşgüdüm bağlacıyla** (*conjonction de coordination*) bağlanır. Bağlama yalnız cümleleri değil, sözcük ve öbekleri de birleştirir: *Paul et Marie*, *lentement mais sûrement* (yavaş ama emin adımlarla). Geleneksel okul sınıflaması yedi bağlacı *« Mais où est donc Ornicar ? »* tümcesiyle ezberletir: **mais, ou, et, donc, or, ni, car.** (Çağdaş gramerlerin çoğu, cümle içindeki yeri değişebildiği için *donc*'u bağlaç değil bağlama belirteci sayar; ezber yine de işe yarar.)

| bağlaç | ilişki | örnek |
|---|---|---|
| et | ekleme | *Il lit et elle écrit.* (O okur, bu yazar.) |
| ou | seçenek | *Tu viens ou tu restes ?* (Geliyor musun, kalıyor musun?) |
| mais | karşıtlık | *C'est cher mais c'est bon.* (Pahalı ama güzel.) |
| donc | sonuç | *Je pense, donc je suis.* (Düşünüyorum, öyleyse varım.) |
| car | neden | *Il sort, car il fait beau.* (Dışarı çıkıyor, çünkü hava güzel.) |
| or | geçiş, yeni öğe | *Il jurait être seul ; or, on l'a vu accompagné.* (Yalnız olduğuna yemin ediyordu; oysa onu yanında biriyle gördüler.) |
| ni | olumsuz ekleme | *Je ne bois ni thé ni café.* (Ne çay ne kahve içerim.) |

Bu bağlaçların yanında, aynı işi gören **bağlama belirteçleri** de vardır: *puis*, *ensuite* (sonra), *cependant*, *pourtant* (yine de), *en effet* (gerçekten de), *c'est pourquoi* (bu yüzden).

## car ile parce que

*car* ve *parce que* ikisi de neden bildirir ama dil bilgisel olarak farklıdır: *car* bir **eşgüdüm** bağlacıdır, iki bağımsız önermeyi eşit düzeyde bağlar; *parce que* ise bir **bağımlılık** bağlacıdır, bir yan önerme kurar ve “neden?” sorusunu yanıtlar.

**FR:** Il reste, car il est fatigué. / — Pourquoi reste-t-il ? — Parce qu'il est fatigué.

**TR:** Kalıyor, çünkü yorgun. / — Neden kalıyor? — Çünkü yorgun.

*car*, gerekçeyi hep **sonradan** ekler: *Pourquoi ?* sorusuna tek başına yanıt olamaz ve gerekçe cümlesini ana cümlenin önüne taşıyamaz. (Bir önceki cümleyi gerekçelendiren yeni bir cümleye başlayabilir ama: *Il est resté. Car il était très fatigué.*) *parce que* ise bir soruyu yanıtlayarak tek başına cümle kurabilir.


## Noktalama

*et*, *ou*, *ni* bağlaçlarından önce genellikle virgül konmaz. Buna karşılık *mais*, *car*, *donc* ve *or* çoğu zaman bir virgülle ayrılır: *Il est tard, mais je n'ai pas sommeil.* Bunlar varsayılan eğilimlerdir; önermelerin uzunluğu ve vurgu, virgül kararını değiştirebilir.

## Sık yapılan hatalar

- Gerekçeyi *car* ile öne almak: *Car il pleut, je reste* yanlıştır; gerekçe başa gelecekse **parce qu'il pleut** ya da **comme il pleut** kullanılır. (*Car*, önceki cümleyi açıklayan yeni bir cümleye başlayabilir.)
- *ou* (seçenek bağlacı) ile *où* (nerede) karıştırmak: “ya … ya” anlamında aksansız **ou** yazılır; aksanlı *où* “nerede/-diği yer” demektir.
- *et* (ve) ile *est* (“-dir”, *être* eylemi) karıştırmak: bağlaç **et**, eylem ise **est** yazılır; söyleyişleri de ayrıdır.
- *ni* kullanırken *ne*'yi atmak: *je bois ni thé ni café* değil, doğrusu **je ne bois ni thé ni café**'dir.
- Eşit düzeydeki bağlı cümleleri bağımlı yapı sanmak: *et*, *mais*, *car* ile bağlanan önermeler birbirine bağımlı değildir; hiçbiri ötekinin tümleci olmaz.