# Olumsuz Cümleler

Fransızca olumsuz cümleler: ne … pas, ne … jamais/rien/personne/que, bileşik zamanda yerleşim, olumsuzdan sonra de kuralı ve konuşmada ne'nin düşmesi.

Canonical URL: https://www.fransizcaogren.com/dil-bilgisi/tumce-turleri/olumsuz-cumleler/


**CEFR seviyesi:** A1

Fransızcada olumsuzluk, çoğu zaman **iki parçalı** bir yapıyla kurulur: çekimli eylemi saran bir *ne* ile bir ikinci öğe. En temel biçim *ne … pas*'tır. Türkçenin tek bir *-me/-ma* ekiyle yaptığını Fransızca, eylemin iki yanına yerleşen bu çerçeveyle yapar.

> **INFO:** Türkçedeki olumsuzluk eki (*gel-me-dim*) eyleme yapışıkken, Fransızcada olumsuzluk eylemi **dışarıdan kuşatır**: *ne* eylemin önüne, *pas* (ya da *jamais*, *rien*…) ardına gelir. Bu yüzden olumsuzluğu kurarken her iki parçanın da yerini düşünmek gerekir.


## Temel olumsuzluk: ne … pas

*ne* eylemin önüne, *pas* ardına gelir. *ne*, ünlüyle başlayan bir eylemden önce **n'** olur:

- *Je ne parle pas anglais.* (İngilizce konuşmam.)
- *Il n'aime pas le café.* (Kahveyi sevmez.)

## Diğer olumsuzluk yapıları

*pas* yerine başka öğeler gelerek olumsuzluğa anlam katar:

| yapı | anlam | örnek |
|---|---|---|
| ne … plus | artık … değil | *Je ne fume plus.* (Artık sigara içmiyorum.) |
| ne … jamais | asla, hiç | *Elle ne ment jamais.* (Asla yalan söylemez.) |
| ne … rien | hiçbir şey | *Je ne vois rien.* (Hiçbir şey görmüyorum.) |
| ne … personne | hiç kimse | *Il ne connaît personne.* (Kimseyi tanımıyor.) |
| ne … que | yalnızca (kısıtlama) | *Je n'ai que dix euros.* (Yalnızca on avrom var.) |
| ne … aucun(e) | hiçbir | *Il n'a aucune idée.* (Hiçbir fikri yok.) |
| ne … nulle part | hiçbir yerde | *Je ne le trouve nulle part.* (Onu hiçbir yerde bulamıyorum.) |
| ne … ni … ni | ne … ne | *Je ne bois ni thé ni café.* (Ne çay ne kahve içerim.) |

Bu öğeler *pas*'nın yerini alır; onunla birlikte kullanılmazlar. Ama anlamları uyuştuğunda kendi aralarında birleşebilirler: *Je ne vois plus personne* (Artık kimseyi görmüyorum), *Personne n'a jamais rien dit* (Kimse hiçbir zaman hiçbir şey söylemedi). Adıl olanların ayrıntısı [belgisiz adıllar](/dil-bilgisi/isim-grubu/zamirler/belgisiz-adillar/#olumsuz-belgisiz-adıllar) dersindedir.

> **WARNING:** *ne … que* aslında gerçek bir olumsuzluk değil, bir **kısıtlama** (“yalnızca”) bildirir. Bu yüzden ardından gelen ad olağan tanımlığını korur: *Je ne mange que des légumes* (Yalnızca sebze yerim) — burada *de* değil *des* kullanılır.


## Bileşik zamanlarda yer

*Passé composé* gibi bileşik zamanlarda *ne … pas* (ve *plus, jamais, rien*) yardımcı eylemi sarar; *participe passé* dışarıda kalır:

- *Je n'ai pas mangé.* (Yemedim.)
- *Elle n'est jamais venue.* (Hiç gelmedi.)

Buna karşılık *personne*, *que*, *aucun*, *nulle part* öğeleri *participe passé*'den **sonra** gelir:

- *Je n'ai vu personne.* (Kimseyi görmedim.)
- *Il n'a mangé que du pain.* (Yalnızca ekmek yedi.)
- *Je n'ai acheté aucun livre.* (Hiçbir kitap almadım.)
- *Je ne suis allé nulle part.* (Hiçbir yere gitmedim.)

Bunun sebebi bu öğelerin işlevidir: *que* odakladığı öğenin hemen önünde durur, *aucun* nitelediği isimle birlikte gider — “ortacın arkasında” görünmeleri bundandır.

## Olumsuzluktan sonra de

Olumsuz cümlede belirsiz tanımlık (*un, une, des*) ve parçasal tanımlık (*du, de la*) **de** (ya da *d'*) olur:

**FR:** J'ai un chien. → Je n'ai pas de chien.

**TR:** Bir köpeğim var. → Köpeğim yok.

Olumlu cümledeki *un chien*, olumsuzda *de chien*'e döner. Bu kural belirsiz ve parçasal tanımlıklar için geçerlidir; belirli tanımlık (*le, la, les*) değişmez.


Bu kural *être* eyleminden sonra **uygulanmaz**: *Ce n'est pas un livre* (Bu bir kitap değil) — burada *un* korunur. Karşıtlık vurgusunda da [tanımlık](/dil-bilgisi/isim-grubu/genel-bilgiler/tanimliklar/#olumsuzda-büyük-kural-de--d) yerinde kalır: *Je n'ai pas un stylo, j'en ai deux* (Bir kalemim yok, iki tane var), *Je ne veux pas du café, mais du thé* (Kahve değil, çay istiyorum).

## Özne olarak rien ve personne

*rien* ve *personne* öznenin yerini de tutabilir; bu durumda *ne* eyleminin önünde kalır:

- *Personne ne répond.* (Kimse yanıt vermiyor.)
- *Rien ne change.* (Hiçbir şey değişmiyor.)

## Mastarın olumsuzu

Bir mastar olumsuzlandığında *ne pas* parçaları **birlikte**, mastarın önünde durur:

- *Il préfère ne pas répondre.* (Yanıt vermemeyi yeğliyor.)

> **INFO:** Günlük konuşmada *ne* çoğu zaman düşürülür: *J'sais pas*, *C'est pas grave*. Bu, samimi konuşma dilinde yaygındır; ancak yazıda ve standart dilde *ne* korunur. Öğrenirken tam biçimi (*je ne sais pas*) esas almak güvenlidir.


## Sık yapılan hatalar

- Yazıda *ne*'yi atmak: *je sais pas* sözlü dile özgüdür; standart biçim **je ne sais pas**'tır.
- *pas*'yı öteki öğelerle yığmak: yalın “asla” için *ne … pas jamais* değil, yalnızca **ne … jamais** denir. (Farklı öğeler anlamca uyuşuyorsa birleşebilir: *ne … plus personne*.)
- Basit olumsuzlukta *un/du* korumak: “kalemim yok” için **je n'ai pas de stylo** denir (*être* ve karşıtlık vurgusu dışında).
- *personne*'u bileşik zamanda yardımcı eylemin yanına koymak: *je n'ai personne vu* değil, doğrusu **je n'ai vu personne**'dür.
- *ne … que*'yu olumsuzluk sanıp ardından *de* getirmek: *je ne mange que de légumes* değil, doğrusu **que des légumes**'tür.