Soru Tümceleri

Soru cümlesi (phrase interrogative), çoğunlukla bilgi almak için kurulur. Fransızcada aynı soru üç farklı şekilde kurulabilir; bunlar kabaca üç dil düzeyine karşılık gelir: günlük (familier), standart (courant) ve resmî (soutenu). Üçü de doğrudur; hangisinin seçileceğini çoğunlukla konuşma ortamı belirler. Sorular ayrıca ikiye ayrılır: “evet” veya “hayır” yanıtı verilen genel sorular ve bir soru sözcüğüyle kurulan özel sorular.

Genel (evet/hayır) sorular

Aynı soru üç düzeyde şöyle kurulur:

düzey	yapı	örnek
günlük	tonlama (söz dizimi değişmez)	Tu viens ?
standart	est-ce que + düz cümle	Est-ce que tu viens ?
resmî	özne–eylem devrilmesi (inversion)	Viens-tu ?

Devrik kuruluşta özne adılı eylemin ardına geçer ve araya kısa çizgi girer. Üçüncü tekil kişide eylem ünlüyle bitiyorsa, söyleyişi kolaylaştırmak için araya bir -t- eklenir:

A-t-il fini ? (Bitirdi mi?)
Parle-t-elle français ? (Fransızca konuşur mu?)

Eylem zaten t ya da d ile bitiyorsa ek -t- gelmez; var olan harf bağlanır: Vient-il ?, Prend-il ?

Özne bir ad ise, ad başta söylenir, sonra eylem bir adılla devrilir: Pierre est-il là ? (Pierre orada mı?)

FR Tu travailles ici ? / Est-ce que tu travailles ici ? / Travailles-tu ici ?

TR Burada mı çalışıyorsun?

Üç biçim de aynı soruyu sorar; fark büyük ölçüde dil düzeyidir. Türkçe bu ayrımı tek bir mı soru ekiyle, tonlamayla verir. Düzey eşleşmesini katı bir kural sayma: devrik biçim, Quelle heure est-il ? gibi kalıplaşmış sorularda günlük konuşmada da geçer; tonlama sorusu da yalnızca samimi ortama özgü değildir.

Özel (soru sözcüklü) sorular

Belirli bir bilgi sorulduğunda bir soru sözcüğü kullanılır: où (nerede), quand (ne zaman), comment (nasıl), pourquoi (neden), combien (ne kadar/kaç).

Bunlar da üç düzeyde kurulabilir:

Où tu vas ? (günlük)
Où est-ce que tu vas ? (standart)
Où vas-tu ? (resmî)

qui, que, quoi

Kişileri ve nesneleri sormak için ayrı adıllar kullanılır; özne mi tümleç mi olduklarına göre biçim değişir:

anlam	özne	tümleç
kim (insan)	Qui parle ?	Qui est-ce que tu vois ? / Qui vois-tu ?
ne (nesne)	Qu’est-ce qui se passe ?	Qu’est-ce que tu fais ? / Que fais-tu ?

Bir ilgeçten sonra “ne” sorusunda quoi kullanılır: À quoi penses-tu ? (Ne düşünüyorsun?), De quoi parlez-vous ? (Neden söz ediyorsunuz?)

quel: soru sıfatı

quel, bir adı niteleyen soru sözcüğüdür (“hangi/ne”); nitelediği adla cinsiyet ve sayıda uyuşur: quel, quelle, quels, quelles.

Quel livre lis-tu ? (Hangi kitabı okuyorsun?)
Quelle heure est-il ? (Saat kaç?)
Quelles langues parlez-vous ? (Hangi dilleri konuşuyorsunuz?)

Yanıt: oui, non, si

Olumlu sorulara oui (evet) ya da non (hayır) ile yanıt verilir. Ancak olumsuz bir soruya olumlu yanıt vermek gerektiğinde oui değil si kullanılır:

FR — Tu ne viens pas ? — Si, je viens.

TR — Gelmiyor musun? — Aksine, geliyorum.

Fransızca, olumsuz bir soruyu çürütüp “tam tersine, evet” demek için özel bir sözcük kullanır: si. Türkçede bu işi bağlam ve tonlama üstlenir; Fransızcada ayrı bir sözcük gerekir.

Sık yapılan hatalar

Devrik soruda -t-‘yi unutmak: a-il fini değil, doğrusu a-t-il fini‘dir.
est-ce que ile devrik kuruluşu birleştirmek: est-ce que viens-tu değil; ya est-ce que tu viens ya da viens-tu denir.
Olumsuz soruya oui ile karşılık vermek: çürütürken doğrusu si‘dir.
qu’est-ce qui (özne) ile qu’est-ce que (tümleç) karıştırmak: “ne oluyor” için qu’est-ce qui se passe, “ne yapıyorsun” için qu’est-ce que tu fais gerekir.
quel‘i adla uyuşturmamak: quel heure değil, doğrusu quelle heure‘dür.

Olumsuz Cümleler