Ünlem Tümceleri

Ünlem cümlesi (phrase exclamative), şaşkınlık, hayranlık, sevinç, öfke veya üzüntü gibi duyguları güçlü biçimde ifade eder. Bir soru gibi bilgi istemez. Çoğu zaman bir düşünce de bildirir ancak asıl amaç duyguyu vurgulamaktır: Comme tu es gentil ! (Ne kadar naziksin!) Sonuna ünlem işareti (point d’exclamation) konur. Fransızcada ünlem cümleleri farklı kalıplarla kurulabilir; en yaygınlarında quel, que ve comme kullanılır.

quel ile

quel, bir adı vurgulayarak ünlem kurar (“ne … !”, “ne kadar … bir … !”). Nitelediği adla cinsiyet ve sayıda uyuşur: quel, quelle, quels, quelles. Soru biçiminin tersine burada araya tanımlık girmez:

Quel beau temps ! (Ne güzel hava!)
Quelle bonne idée ! (Ne güzel fikir!)
Quels beaux jardins ! (Ne güzel bahçeler!)

que ve comme ile

que ve comme, bir cümlenin tamamını yoğunlaştırır (“ne kadar … !”). İkisi de tam bir cümlenin başına gelir ve bu kalıplarda anlamca hemen hemen eştir (comme biraz daha konuşma diline yakındır):

Que c’est beau ! (Ne kadar güzel!)
Comme tu es gentil ! (Ne kadar naziksin!)
Que le temps passe vite ! (Zaman ne çabuk geçiyor!)

FR Quelle belle voiture ! / Comme cette voiture est belle !

TR Ne güzel araba! / Bu araba ne kadar güzel!

quel doğrudan bir isimle kullanılır (quelle belle voiture); comme ise bütün cümleyi vurgular (comme … est belle). İkisi de benzer bir hayranlık anlatır ancak farklı öğeleri öne çıkarır.

Günlük dilde: qu’est-ce que, ce que

Teklifsiz konuşmada aynı yoğunlaştırma qu’est-ce que ve ce que ile de yapılır:

Qu’est-ce qu’il fait chaud ! (Amma da sıcak!)
Ce que c’est cher ! (Ne kadar pahalı!)

si ve tellement ile

Bir sıfatın ya da belirtecin derecesini abartmak için si ya da tellement (“öyle … ki / o kadar”) kullanılır:

C’est si beau ! (Öyle güzel ki!)
Il est tellement fatigué ! (O kadar yorgun ki!)

Ünlem sözcükleri

Kimi ünlemler tek başına, eylemsiz bir tepki verir: Oh !, Ah !, Tiens ! (Bak hele!), Bravo !, Zut ! (Hay aksi!), Quoi ! (Ne!). Bunlar çoğu zaman asıl ünlem cümlesinden önce gelir: Oh ! Quelle surprise !

Fransa Fransızcasının yazım geleneğinde ünlem ve soru işaretinden önce ince bir boşluk bırakılır: Quel dommage ! Bu, Türkçe ve İngilizcedeki bitişik kullanımdan (Quel dommage!) ayrılan bir tipografi geleneğidir; bu site de onu izler.

Sık yapılan hatalar

quel‘den sonra tanımlık koymak: quel un beau jardin değil, doğrusu quel beau jardin‘dir; ünlemde tanımlık kullanılmaz.
quel‘i adla uyuşturmamak: quel belle maison değil, doğrusu quelle belle maison‘dur.
quel ile comme‘u aynı cümlede üst üste kullanmak: ya quelle belle voiture ya da comme cette voiture est belle denir, ikisi birden değil.
Bir cümleyi quel ile yoğunlaştırmaya çalışmak: tam cümlede quel c’est beau değil, doğrusu que c’est beau ya da comme c’est beau‘dur.
Ünlem iminden önce boşluk bırakmamak: Fransa’nın yazım geleneğinde doğrusu Bravo ! gibi ince boşluklu biçimdir.

Olumsuz Cümleler Birleşik Tümceler